ليس لكلّ واحد من هذه الاشياء الّا واقعيّة واحدة . پس ما از يك‌سو در ذهن با دو مفهوم مواجهيم : 1 - مفهوم هستى 2 - مفهوم ماهوى ، مثل انسان و درخت و اسب ، و از سوى ديگر در خارج بيش از يك مصداق و يك واقعيت بسيط نداريم . حال سؤال اين است كه « آيا واقعيت خارجى حقيقتا و بالذات مصداق مفهوم وجود است و بالعرض و المجاز مصداق مفهوم ماهوى يا بالعكس : حقيقتا و بالذات مصداق مفهوم ماهوى است و بالعرض و المجاز مصداق مفهوم وجود ؟ » به تعبير ديگر ، ما دربارهء واقعيت خارجى زيد هم حكم مىكنيم كه انسان است هم حكم مىكنيم كه وجود دارد : « زيد انسان است » ، « زيد وجود دارد » ولى مىدانيم در يكى از اين دو قضيه اسناد و حمل مجازى است و طبعا محمول آن مجازا بر واقعيت خارجى زيد حمل مىشود و واقعيت زيد نيز موضوع و مصداق مجازى آن است و در ديگرى هم حمل و اسناد حقيقى است هم موضوع هم محمول . حال « آيا حمل انسان بر واقعيت خارجى زيد مجازى است و حمل موجود حقيقى يا بالعكس ؟ آيا واقعيت خارجى زيد حقيقتا انسان است و مجازا محكوم به موجوديت مىشود يا بالعكس : حقيقتا موجود است و مجازا محكوم به انسانيت مىشود ؟ » به تعبير روشنتر ، « آيا آنچه در خارج است انسانيت است يا وجود ؟ ملأ خارج را انسانيت پر كرده است يا وجود ؟ واقعيت خارجى زيد از سنخ انسانيت است يا از سنخ وجود ؟ » اگر به شق اول قائل شويم ، وجود را اصيل دانسته‌ايم و ماهيت را اعتبارى و اگر به شق دوم قائل شويم ، بالعكس : ماهيت را اصيل دانسته‌ايم و وجود را اعتبارى . پس مىتوان گفت كه منظور از « اصيل » در اينجا يعنى واقعيت بالذات و حقيقى و منظور از « اعتبارى » يعنى واقعيت مجازى و بالعرض . وقتى مىگوئيم « وجود اصيل است و ماهيت اعتبارى » يعنى وجود همان واقعيت خارجى است نه ماهيت ، ماهيت مجازا واقعيت دارد ، مجازا بر واقعيت خارج حمل مىشود و وقتى مىگوييم « ماهيت اصيل است و وجود اعتبارى » يعنى ماهيت همان واقعيت خارجى است ، آنچه خارج را پر كرده همان ماهيت است نه وجود و وجود مجازا و بالعرض بر آن واقعيت حمل مىشود . در اين كتاب ، به پيروى از حكمت متعاليه ، اصالت وجود و اعتباريت ماهيت پذيرفته شده است . پس به نظر استاد علامه قدّس سرّه ، مفهوم وجود است كه حاكى از حيثيت واقعيت و عينيت اشياء خارجى است ، نه مفهوم ماهوى آنها و به زبان كتاب ، مفهوم وجود به ازاى واقعيت خارجى است نه مفهوم ماهوى :