8 : طرح دو اشكال و جواب آنها مىدانيم كه موضوعات علوم نه از يكديگر متباين‌اند و نه منحصر به فردند . بدين‌معنا كه اولا ، موضوعات پاره‌اى از علوم خود مصداق موضوع پاره‌اى از علوم ديگر هستند و لهذا موضوع يكى بر تمام موضوعات مسائل ديگرى قابل صدق است . مثلا موضوع فلسفهء اولى « موجود » است و موضوع طب « بدن انسان » و موضوع هندسه « كميت متصل » و موضوع حساب « كميت منفصل » ولى هريك از سه موضوع اخير از موجودات‌اند ؛ هم بدن انسان از موجودات است هم كميت متصل هم كميت منفصل ، پس موضوع فلسفهء اولى ( موجود ) بر تمامى آنها صدق مىكند و به همين ترتيب بر موضوعات ساير علوم حقيقى نيز قابل صدق است . بنابراين ، موضوع فلسفهء اولى دربرگيرندهء تمام مصاديقى است كه موضوعات ساير علوم آنها را در بر مىگيرند . ثانيا ، مفاهيمى كه موضوع علوم‌اند تنها مفاهيم كلى قابل صدق بر موضوعات مسائل آن علوم نيستند ، بلكه مىتوان به مفاهيم كلىتر يا جزئىترى دست يافت كه بر مجموعه‌اى بزرگتر يا كوچكتر از موضوعات مسائل صدق كند . پس براى مجموعهء بزرگتر يا كوچكتر مسائل نيز مفهومى كلى قابل صدق بر موضوعات مسائل وجود دارد و قهرا مىتوان مجموعهء بزرگتر را به منزلهء علمى كه موضوعش آن مفهوم كلىتر است تلقى كرد ، چنان كه مىتوان مجموعهء كوچكتر را علمى كه موضوعش آن مفهوم جزئىتر است به حساب آورد . با اين حساب ، حتى براساس معيار دسته‌بندى ارسطوئى ، مىتوان مجموع مسائل علوم را به صورتهاى گوناگونى به مجموعه‌هاى مختلف دسته‌بندى كرد كه دسته‌بندى ارسطويى تنها يكى از آنهاست و لهذا انتخاب آن از ميان دسته‌بنديهاى ممكن دليل ديگرى مىطلبد . به تعبير ديگر ، چنين نيست كه هيچ مفهوم كلّيى وجود نداشته باشد كه بر موضوع دو يا سه يا همگى علوم صدق نكند ، بلكه مىتوان مفهوم كلى و عامى در نظر گرفت كه موضوعات مسائل دو يا چند علم و يا حتى موضوعات مسائل همهء علوم را شامل شود ، مثل موجود ، همچنانكه مىتوان مفاهيم خاصترى نيز به دست آورد كه تنها شامل بخشى از مسائل يك علم شود ، مانند مفهوم حجم كه تنها بر پاره‌اى از مسائل هندسه صدق مىكند يا مفهوم كره ، مكعب ، استوانه و امثال آنها كه شمول آنها حتى از مفهوم حجم كمتر است و به همين ترتيب است در ساير علوم . پس اگر مجموعهء مسائل يك علم را در نظر بگيريم و موضوع آنها را مورد توجه قرار دهيم ، تنها با يك مفهوم كلى قابل صدق بر اين موضوعات روبرو نيستيم تا موضوع علم