گروه‌بندى كدام است ؟ » به نظر بسيارى از منطقيين و حكماى اسلامى و از جمله استاد علامه ، در قضاياى برهانى ، يعنى قضايايى كه مقدمه يا نتيجهء برهان واقع مىشوند ، بهترين شيوهء دسته‌بندى شيوهء ارسطوئى است ؛ يعنى ، گروه‌بندى براساس وحدت موضوع قضايا ؛ به عبارت ديگر ، بهترين ملاك براى تمايز علوم برهانى تمايز آنها براساس موضوع است . بيان دليل اين مدعا موقوف است بر اينكه مقدمتا دربارهء دسته‌بندى اعتبارى و دسته‌بندى نفس الامرى قضاياى برهانى توضيح دهيم . 3 : دسته‌بندى اعتبارى مقصود از دسته‌بندى اعتبارى دسته‌بنديى است كه زمام ملاك آن به‌دست ماست ، اراده و انتخاب ماست كه چيزى را ملاك قرار مىدهد يا از ملاك بودن ملغا مىسازد ، ملاك بودن ملاك به فرض و اعتبار ما بستگى دارد و به زبان فلسفى ملاك بودن ملاك بالعرض است نه بالذات . از همين‌رو ، اگر امرى به منزلهء ملاك انتخاب شد و براساس آن گروه‌بندى خاصى به‌وجود آمد ، مىتوان با تغيير آن و جايگزينى امر ديگرى گروه‌بندى جديدى به‌دست آورد و به اين ترتيب با انتخاب ملاكهاى مختلف مىتوان به شيوه‌هاى گوناگون گروه‌بندى قضايا دست يافت . اين نوع دسته‌بندى در تمام قضايا ، اعم از برهانى و غيربرهانى ، ممكن است . از آنچه گفته شد ، مىتوان دريافت كه منظور از دسته‌بندى نفس الامرى قضايا دسته‌بنديى است كه زمام ملاك آن به دست ما نيست ، ملاك بودن ملاك آن به فرض و اعتبار ما بستگى ندارد ، تابع واقع و نفس الامر است ؛ يعنى ، صرف‌نظر از فرض و اعتبار ما خود قضايا واجد خصوصيتى هستند كه موجب مىشود آنها براساس امر خاصى ( مانند موضوع ) دسته‌بندى شوند . با توجه به استدلالى كه جهت اثبات اين نوع دسته‌بندى در كتب منطقى ذكر شده ، روشن مىشود كه اين نوع دسته‌بندى تنها در قضاياى برهانى قابل تصوير است . خصوصيت قضاياى برهانى اين است كه يقينى هستند و ، چنان كه در كتب منطقى بحث شده ، همين خصوصيت يقينى بودن ، كه امرى واقعى و نفس الامرى است و تابع فرض و اعتبار ما نيست ، موجب شده است اين قضايا براساس موضوع خود گروه‌بندى و متمايز گردند . ممكن است گمان رود كه واقعى يا نفس الامرى بودن دسته‌بندى قضاياى برهانى مستلزم اين است كه اين قضايا امورى خارجى باشند و در خارج بين برخى از آنها نوعى ارتباط و