الشيخ محمد تقي مصباح اليزدي
21
شرح نهاية الحكمة ( فارسى )
موارد لزوم به نقد آن پرداخته مىشود و در پايان به نظر مختار اشاره مىگردد . اين سبك تدريس در رشد فكر و استقلال نظر مستمع تأثير بسزائى دارد . درهرحال ، از دورهء اول تدريس استاد نوار يا نوشتهاى در دست نيست ولى نوارهاى دورههاى بعد موجود است . اين نوارها بعدها پياده گرديد و در دسترس طلاب علاقمند قرار گرفت ولى نظر به سبك گفتارى آن نياز به ويرايش داشت . حسن ظن استاد به نگارنده - كه چندين سال از رهنمودها و الطاف ايشان برخوردار بوده افتخار تلمّذ در محضر ايشان و استفاده از درسهاى آموزش فلسفه ، نهايه ، اسفار ، برهان شفا ، الهيات شفا و معارف قرآن را داشتهام - موجب شد كه اين امر را به اين حقير واگذارند . پس از مشورت با ايشان ، به اين نتيجه رسيديم كه صرف ويرايش صورى يا زبانى كافى نيست و لازم است كه در تدوين نوارها به صورت كتاب سه اصل زير مراعات شود : 1 - تبويب و دستهبندى مطالب : واضح است كه در گفتار تمام همّ گوينده اين است كه مطلب به نحو روشن و دقيق تقرير شود . لهذا مدرس در هنگام تدريس توجهى به تبويب مطالب ندارد . همهء مطالب يك فصل سلسلهوار و بدون عنوان بيان مىشود ولى در هنگام نوشتن بايد تمام توضيحاتى كه دربارهء مطالب يك فصل داده شده دستهبندى شود و براى هر قسمت عنوان مناسب انتخاب شود . 2 - اضافه كردن توضيحات لازم : در هر كلاسى بسط مطالب و شرح و تفصيل آنها بستگى به سطح معلومات مستمعين دارد . اگر مستمعين از معلومات كافى برخوردار باشند ، طبعا مدرس توضيح كمترى خواهد داد . ممكن است مدرس به اتكاى معلومات مستمعين از ارائه مقدمات لازم براى تشريح صورت مسئله يا جدا كردن مقدمات استدلال و يا از اثبات برخى از آنها خوددارى ورزد ، چه در غير اين صورت تدريس موجب كسالت و خستگى متعلمين مىگردد . از قضا ، طلّابى كه در درس استاد شركت داشتند قبلا دو كتاب بدايه الحكمه و فلسفتنا را نزد اساتيد ديگر و مواد درسى كتاب دروس فلسفه را - كه در آن ايام هنوز به رشته تحرير در نيامده بود - نزد خود استاد فراگرفته بودند . بنابراين ، هم با مسائل فلسفه و انواع استدلالهاى آن و هم با مذاق استاد و روش تدريس و نقدها و موشكافيهاى ايشان آشنايى كافى داشتند . اقتضاى اين آشنايى آن بود كه در مواردى كه لازم نيست كمتر توضيح داده شود و حتى گاهى