السيد الطباطبائي ( مترجم : گرامى )

61

آغاز فلسفه ( ترجمه بداية الحكمه ) ( فارسى )

مرحلهء سوم : سومين مرحله‌وجود لغيره و لنفسه فصل اول وجود از جهتى تقسيم مىشود به وجود فى غيره و وجود فى نفسه . توضيح اين‌كه وقتى در قضاياى صادق مثلًا « انسان خندان است » نگاه مىكنيم ، مىبينيم غير از موضوع و محمول چيز ديگرى دارد كه رابط آن دو به يكديگر مىباشد . كه اگر موضوع به تنهايى و يا محمول به تنهايى بود اين رابطه نبود . و اگر هر يك از آن دو با شىء ثالثى كه به نظر ما رابطه ندارند تصور مىشدند رابطه مزبور نبود . اين يك مطلب . ديگر اين كه با دقت نمودن ، ملاحظه مىكنيم كه وجود چنين رابطه‌اى يك وجود مستقل سومى ميان دو وجود - موضوع و محمول - نيست وگر نه احتياج به دو رابط ديگر داشتيم كه اين وجود مستقل رابطه را به آن دو يعنى موضوع و محمول ربط دهد ؛ يعنى مجموعاً پنج تا بشوند ! اگر دو رابطه آنها هم مثل رابطه اولى مستقل باشند باز هم چهار رابطه ديگر مىخواهيم كه آنها را به هم ربط بدهد كه مجموعاً بشوند نُه تا و همين طور تا بى نهايت پيش بروند . و بنابراين وجود رابطه يك وجود مستقلى نبوده قائم به طرفين مىباشد يعنى در طرفين وجود دارد و از آنها خارج نيست و به هيچ وجه استقلال وجودى و مفهومى نداشته و جدا از طرفين نمىباشد ، ما چنين چيزى را وجود رابط مىناميم و آنچه