السيد الطباطبائي ( مترجم : گرامى )
138
آغاز فلسفه ( ترجمه بداية الحكمه ) ( فارسى )
كه محمول است ) عين مفهوم محدود ( انسان ) است ، و فقط در اجمال و تفصيل تفاوت دارند : يكى مجمل و ديگرى تفصيل همان مجمل است . در اين مورد اتحاد موضوع و محمول حقيقى است و اختلافشان به وسيله اجمال و تفصيلى است . و گاهى اختلاف ، فقط فرضى است ، كه گوييا فرض اختلاف و فرض سلب مفهومى از مفهوم ديگر مىشود و همين فرض ابتدايى ، نوعى تغاير اعتبارى است ولى سپس حمل بر خود مىشود تا فرض تغاير مزبور مردود شود . از همين باب است كه گفته مىشود : انسان انسان است . اين نوع حمل ( اتحاد مفهومى ) را چه با اختلاف اجمال و تفصيل ، و چه با اختلاف فرضى ، حمل ذاتى اولى مىگويند ، زيرا كه محمول ، ذاتى موضوع است ، و از طرفى از بديهيات اوليه است كه تصديقش چيزى بيش از تصور موضوع و محمول نمىخواهد . 2 . اتحاد وجودى با وجود اختلاف مفهومى مثل انسان خندان است و حسن ايستاده است . اين حمل را حمل شائع صناعى مىخوانند چون در مكالمات شيوع دارد و در علوم و صناعات بيشتر به كار مىرود . فصل چهارم : اقسام حمل شايع حمل شايع به حمل « هو هو » و حمل ذو هو حمل تقسيم مىشود : هو هو آن است كه محمول بدون اعتبار چيزى زايد ، بر موضوع حمل شود مثل : انسان خندان است . اين را حمل مواطات هم گويند . ذو هو اين است كه اتحاد محمول و موضوع و حمل آنها محتاج به اعتبار چيزى زايد مثل اشتقاق و يا اضافهء مثل كلمه « ذو / صاحب » باشد ، مثل حمل در قضيهء : حسن عدل است كه چون عدالت اسم معناست و با حسن كه اسم ذات است اتحاد ندارند و حملشان به طور حقيقى امكان ندارد ناچاريم كلمهء ذو ( / صاحب ) را اضافه كنيم و يا از كلمهء عدل ، عادل را اشتقاق نموده عبارت « حسن عدل است » را اين طور در تقدير و