كيف را در نخستين تقسيم به چهار قسم كرده‌اند : كيف نفسانى مانند علم و اراده و ترس و شجاعت و يأس و اميد . دوم كيف مخصوص به كم ، مانند استقامت و انحناء و اشكال هندسى ( در كم متصل ) و يا چون زوجيت و فرديت اعداد ( در كم منفصل ) . سوم كيف استعدادى كه قوه و لا قوه ناميده مىشود مانند همهء استعدادهاى كامل انفعالى چون سستى و نرمى - كه استعداد كامل پذيرش دارد - و استعدادهاى كامل مقاومتى و غير انفعالى چون سختى . و همين طور هر گونه استعداد كه در ماده وجود دارد هر چند مقاومتى و يا انفعالى كامل نباشد . نسبت استعداد هم به قوهء جوهرى - يعنى ماده ( پيش از اين گفتيم كه ماده همان قوهء پذيرش صور است هم ) همانند نسبت جسم تعليمى ( امتداد شكل ) كه امتداد در جهات سه گانه است به جسم طبيعى است كه امكان امتداد را تحمل مىكند . چهارم كيف مخصوص به حسّ ظاهر كه اگر مانند « سرخى شخص شرمسار » و « زردى شخص بيمناك » ، سريع الزوال باشد « انفعال » ناميده مىشود و اگر چون زردى طلا و شيرينى عسل ، ثابت باشد « انفعالى » ناميده مىشود . البته دانشمندان طبيعى جديد در اين‌كه كيفيات محسوس به همانطور كه در حس هستند وجود خارجى داشته باشد اشكالاتى دارند كه در كتاب‌هاى طبيعى ذكر شده است . فصل يازدهم : مقولات انتسابى يعنى مكان و زمان و وضع و ملك و اضافه و فعل و انفعال . منظور از مقوله مكان ( اين ) هيئتى است كه از انتساب يك شىء به مكان به دست مىآيد . و منظور از مقوله زمان ( متى ) هيئتى است كه از انتساب يك شىء به زمان به دست مىآيد و منظور از اين انتساب زمانى اعم از اين است كه يك شىء در خود و