خلاصه : تقدم و تأخر معنايش اين است كه دو امر در يك امر سوم با يك‌ديگر اشتراك داشته باشند و اين دو امرى كه در امر سوم با يك‌ديگر اشتراك دارند ، هر چه يكى از اين دو امر مشترك دارد ، ديگرى دارد و ديگرى از اين امر مشترك چيزى دارد كه اولى ندارند . باز معنايش اين مىشود كه آن مابه‌الاشتراك در اين وجود دارد ، در آن هم وجود دارد ، ولى مابه‌الامتياز اين دو از يك‌ديگر عين مابه‌الاشتراك است ، چون قضيه به شدت و ضعف برمىگردد . « 1 » در واقع تفاوت اقسام گوناگون تقدم و تأخر در همان امر مشتركى است كه به نحو تشكيك در متقدم و متأخر وجود دارد و از آن به « مافيه التقدّم » يا « ملاك تقدم و تأخر » ياد مىشود . اين ملاك در هر يك از اقسام تقدم و تأخر ، امر خاصى است كه در دنبالهء بحث بيان و توضيح داده خواهد شد . معيت ( / باهمى ) در نهاية الحكمه ، مؤلف قدس سره فصل مستقلى را به بحث در بارهء « معيت » اختصاص داده است ، اما در بدايةالحكمه تنها چيزى كه در بارهء معيت بيان مىكند آن است كه : « ربما كانت النسبة المشتركة من غير تفاوت بين المنتسبين ، فتُسمّى حالها بالنسبة إليه معية و هما معان » . معيت در برابر تقدم و تأخر قرار دارد و نسبت به آن دو ، داراى يك معناى سلبى و عدمى است . معيت عبارت است از : « عدم اختلاف دو امر در معنايى كه شأنيت اختلاف در آن معنا را دارند » . بنابراين معيت ، عدم ملكهء تقدم و تأخر مىباشد ؛ توضيح اين‌كه : اگر الف و ب در امرى با هم مشترك بودند . و هر دو نسبت خاصى به يك مبدأ

--> ( 1 ) . شرح مبسوط منظومه ، ج 4 ، ص 225