عرضى . توضيح اين‌كه حقيقت نور ، دوگونه كثرت دارد : يكى كثرتى كه با نظر به خودش و به اعتبار مراتب گوناگون شدّت و ضعف نور ، در آن پديد مىآيد ، مانند اختلاف نور شمع با نور لامپ و اختلاف هردو با نور خورشيد و مراتب بىشمارى كه مىتوان ميان نور شمع و نور خورشيد در نظر گرفت و نيز مانند اختلافى كه در نور خورشيد به اعتبار مراتب گوناگونش وجود دارد كه هرچه پرتوى نور به كرهء خورشيد نزديك‌تر باشد ، شديدتر و هرچه دور تر باشد ، ضعيف‌تر خواهد بود . و كثرت ديگر ، كثرتى است كه بالعرض در حقيقت نور راه پيدا مىكند . هر مرتبه‌اى از نور كه در نظر گرفته شود از آن جهت كه بر امور مختلف مىتابد و آنها را آشكار مىكند ، كثرت مىيابد . يك مرتبه از نور خورشيد بر هزاران چيز مىتابد و به اين صورت ، متكثر مىشود . اين كثرت در واقع از آن امورى است كه آن مرتبه از نور خورشيد بر آنها تابيده است ، اما به همان مرتبه هم سرايت مىكند و كثرتى را در آن به وجود مىآورد . كثرت طولى و كثرت عرضى وجود وجود نيز از اين جهت مانند نور است . در وجود دو نوع كثرت راه دارد : يكى كثرت طولى و ديگرى كثرت عرضى . منشأ كثرت طولى وجود ، خود حقيقت وجود است به اعتبار مراتب گوناگون شدت و ضعف كه در آن راه دارد . وجود ، يك حقيقت يگانه‌اى است كه از واجب الوجود - كه شديدترين مرتبهء وجود است و هيچ محدوديتى در آن راه ندارد و تنها قيدى كه مىتوان براى آن در نظر گرفت اطلاق و بىقيدى است - آغاز مىشود و صادر اول و دوم و . . . را طى مىكند و به عالم مثال و سپس عالم ماده و هيولاى اولى كه ضعيف‌ترين مرتبهء وجود است ، مىرسد . اين حقيقت واحد دو طرف دارد : در يك طرف ، واجب الوجود كه شديدترين مرتبهء وجود است ، قرار دارد و در طرف ديگر ، هيولاى اولى كه ضعيف‌ترين مرتبهء وجود است واقع شده و ميان اين دو ، مراتب گوناگونى است . اين مراتب هرچه به واجب