السيد الطباطبائي ( مترجم : شيروانى )

53

ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى )

ارتفاع نقيضان لازم خواهد آمد و از طرفى ، مىدانيم كه نقيض معناى وجود ، در مورد ممكنات همان عدم است ، پس وجود واجب ، مصداق عدم خواهد بود ! تعالى عن ذلك احتمال سوم : اين‌كه از لفظ « موجود » چيزى فهميده نشود ، يعنى وقتى مىگوييم : « خدا ، موجود است » تنها لفظ را بر زبان جارى مىكنيم و هيچ معنايى از آن نمىفهميم . گروهى از متكلمان بر همين عقيده‌اند ، و اين سخن را به تمامى صفات خداوند - مانند : عالم ، قادر و حىّ - تعميم داده‌اند . امّا اين فرض نيز باطل است ، زيرا لازمهء آن ، تعطيل عقل و عجز آن از شناخت خداوند است و اين ، با آن‌چه بطور بديهى در خود مىيابيم ، ناسازگار است ، يعنى چنين نيست كه ما چيزى از موجوديت و هستى خداوند نفهميم و اين الفاظ براى ما كاملا مبهم و نامفهوم باشند . بنابراين ، همان فرض نخست صحيح است . يعنى از لفظ « موجود » هنگام اطلاق آن بر واجب ، همان معنايى را مىفهميم كه از موجوديت ديگر پديده‌ها مىفهميم .