السيد الطباطبائي ( مترجم : شيروانى )

391

ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى )

فيض علوم و معارف ، محروم نمىساخت و درخور فهمشان با آنان سخن مىگفت . شاگردانى در سطوح مختلف از محضرشان بهره‌مند مىشدند . چنان‌كه براى دانشمندان و افاضل جلساتى داشت و عالىترين مطالب را در اختيارشان قرار مىداد براى افراد عادى هم جلساتى داشت كه از محضرش استفاده مىنمودند . كارهاى علمى استاد نيز در يك سطح نبود ، از يك‌طرف عاليترين مطالب را در تفسير مىنوشت و دقيق‌ترين مطالب فلسفى را براى افاضل طلاب و اساتيد دانشگاه و دانشمندان خارجى مانند پرفسور كربن فرانسوى بيان مىكرد . از طرف ديگر حقايق و معارف دين را در سطح پايين حتى براى دانش‌آموزان مدارس به نگارش درمىآورد . استاد علامه اهل مطالعه و تحقيق و تفكر بود . تمام عمر پربركتش را در مطالعه و تفكر و تأليف و تصنيف و تدريس صرف كرد و آثار گرانبهايى از خويشتن به يادگار گذاشت . در مطالعه و تفكر قدرت فوق العاده‌اى داشت . مىتوانست مدتى تمام حواسش را در يك مطلب متمركز سازد و بدون اينكه از آن خارج شود فقط درباره آن بينديشد . اكثر اوقاتش را در تأليف تفسير الميزان صرف كرد . الطاف الهى شامل حالش شده بود كه جز اشتغالات علمى اشتغالى نداشت . آنقدر فكر و مطالعه كرد كه پزشكان معالج دربارهء كسالتش گفتند سلولهاى مغزى او به مقدار توانايى خودشان كار كرده‌اند و ديگر تاب تحمل درك مطالب تازه را ندارند يا به تعبير پزشكى اشباع شده‌اند . به تفسير و حديث و فلسفه بسيار علاقه‌مند بود . در ابتداء ، درس خارج فقه و اصول نيز شروع كرد و فضلاء از محضرش استفاده مىنمودند ، اما بعدا آنها را تعطيل كرد ، دربارهء علت تعطيل كردن درس فقه و اصول فرمود : در حوزهء علميهء قم به حمد اللّه افرادى هستند كه فقه و اصول را تدريس مىنمايند ، ولى استاد فلسفه و تفسير به مقدار كافى نيست و در اين زمان حوزهء علميه قم و جامعهء اسلامى نياز شديدى به تفسير و فلسفه دارد . اشتغال من به اين علوم براى اسلام نافعتر مىباشد . اين خود يكى از شواهد اخلاص و فداكارى استاد مىباشد و در اين راه انصافا