به بيان ديگر ، لازمهء سخن حكما ، ثبوت مفاهيم محالات ذاتى است و اين ، هيچ اشكال و محذورى در پى ندارد . آن‌چه ناممكن و غير قابل قبول است ثبوت مصاديق محالات ذاتى است كه لازمهء سخن حكيمان نيست . پس آن‌چه محال است لازمهء سخن حكيمان نيست ، و آن‌چه لازمهء سخن حكيمان است محال نيست . اشكال پنجم الاشكال الخامس : أنّا نتصوّر الأرض بما رحبت بسهولها و جبالها و براريها و بحارها ، و ما فوقها من السّماء بأرجائها و النجوم و الكواكب بأبعادها الشاسعة ؛ و حصول هذه المقادير العظيمة فى الذهن ، بمعنى انطباعها فى جزء عصبىّ او قوّة دماغيّة - كما قالوا به - من انطباع الكبير فى الصغير ؛ و هو محال . و دفع الاشكال بأنّ « المنطبع فيه » منقسم إلى غير النهاية ، لا يجدى شيئا ؛ فانّ الكفّ لا تسع الجبل ، و إن كانت منقسمة الى غير النهاية . و الجواب عنه : أنّ الحقّ ، كما سيأتى ، أنّ الصّور إلادراكيّة غير ماديّة ، بل مجرّدة تجرّدا مثاليّا ، فيها آثار المادّة من مقدار و شكل و غيرهما دون نفس المادّة ؛ فهى حاصلة للنفس فى مرتبة تجرّدها المثالىّ ، من غير أن تنطبع فى جزء بدنىّ أو قوّة متعلّقة بجزء بدنىّ ؛ و أمّا الافعال و الانفعالات الحاصلة فى مرحلة المادّة عند الاحساس بشىء أو عند تخيّله ، فانّما هى معدّات تتهيّأ بها النفس لحصول الصور العلميّة الجزئيّة المثاليّة عندها . اشكال پنجم : ما زمين را با همهء گستره‌اش ، همراه با دشت‌ها و كوه‌هايش ، خشكىها و درياهايش تصور مىكنيم ، هم‌چنين آسمان را با نواحى دوردست آن ، و ستارگان را با ابعاد وسيعشان ؛ اگر تصور اين امور - آن‌چنان‌كه دانشمندان علوم طبيعى گفته‌اند - به اين نحو باشد كه صور آنها در يك جزء از دستگاه عصبى يا قوه‌اى از قواى مغز منقش گردد ، انتقاش بزرگ در كوچك لازم مىآيد كه امرى است محال ، و صرف اين‌كه محل انتقاش صور اين اشيا ، سطحى است