مصاديق و منشأ انتزاع آنها است . در مثال بالا ، آن‌چه واقعا در خارج تحقق دارد فقط وجود آتش و وجود حرارت است كه منشأ انتزاع مفهوم علت و معلول مىباشند ، و غير از آن دو ، چيز سومى به نام علت و شىء چهارمى به نام معلول ثبوتى مستقل و جداگانه براى خود ندارند . ولى عقل براى حكايت از خارج و بيان نحوهء ارتباط واقعيات خارجى ، نوعى ثبوت و تحقق را براى مفهوم علت و معلول اعتبار مىكند ، همان‌گونه كه براى ماهيت اعتبار مىكرد ، با اين تفاوت كه ماهيات بيانگر ذات و ذاتيات مصاديق خود هستند و در حدّ ذات آنها اخذ شده‌اند ولى مفاهيم اعتبارى عقلى ، حاكى از نحوهء وجود مصاديق خود بوده و ارتباطات وجودى آنها با يكديگر را بيان مىكنند . در همان مثال بالا ، مفهوم آتش و مفهوم علت هردو بر يك شىء اطلاق مىشوند ، امّا مفهوم آتش ، كه يك مفهوم ما هوى است ، ذات آن شىء را منعكس مىسازد و حقيقت آن را براى ما تبيين مىكند ، ولى مفهوم علت ، تنها رابطهء خاص آن شىء خارجى با يك پديدهء ديگر ، يعنى حرارت ، را حكايت مىكند . با توجه به اين مقدمه مىگوييم : « مقصود از « نفس الأمر » همان معناى ثبوت است كه شامل مراتب سه‌گانهء آن ، يعنى ثبوت وجود ، ثبوت ماهيت و ثبوت مفاهيم اعتبارى عقلى مىگردد . « 1 » » نفس الأمر و مناط صدق و كذب قضايا و هذا الثبوت العام ، الشامل لثبوت الوجود و الماهيّة و المفاهيم الاعتبارية العقلية ، هو المسمّى ب « نفس الأمر » الّتى يعتبر صدق القضايا بمطابقتها

--> ( 1 ) . در بيان حقيقت نفس الأمر مىتوان تحليل ديگرى ارائه داد كه حاصلش چنين است : بنابر اصالت وجود ، آن‌چه در واقع تحقق دارد وجودهاى خاص است و بس ؛ ولى عقل اين قدرت را دارد كه يك وجود خاص را ، مانند وجود الف ، تحليل كرده و مفاهيم گوناگونى را از آن انتزاع كند ، مانند امكان ، حدوث ، معلوليت ، و وحدت . در خارج ، يك چيز بيشتر نيست ولى عقل از همان يك‌چيز مفاهيم گوناگونى را انتزاع مىكند و بر آن منطبق مىسازد . بنابراين ، وقتى مىگوييم : الف در نفس الأمر ممكن است ، يعنى در مرتبهء ذات خودش صلاحيت انتزاع امكان را دارد و عقل مىتواند اين معنا را از آن انتزاع كرده و براى او اعتبار كند . برطبق اين بيان ، ثبوت فقط از آن يك‌چيز است يعنى وجود الف ، ولى ذهن ازاين امر واحد ، مفاهيم كثيرى را مىگيرد و چون اين مفاهيم ، به اعتبارات گوناگون بر آن واقعيت منطبق مىشوند ، آنها نيز ثابت و محقق خواهند بود .