السيد الطباطبائي ( مترجم : علوى )

65

على ( ع ) و فلسفه الهى ( فارسى )

حيات ، علم ، قدرت و اراده و امثال اينها توصيف نمىشود مگر اين‌كه نيازمند به خدا و نزد او خوار و زبون است ؛ زيرا همگى در برابر وجود حقّ ، باطل و هيچ‌اند و جملگى محدود و ناقص‌اند ؛ ولى خداوند با وجود مطلق ، قدرت مطلق و علم غيرمحدودش ، بر تمام ما سوى محيط است و همه را تحت قدرت خويش دارد و اين خلاصهء تفسير بيان على عليه السّلام است كه در طليعهء اين فصل آورديم . باز در يكى از سخنانش در توضيح معناى « ازل » چنين مىفرمايد : « واحد لا من عدد ، و دائم لا بأمد و قائم لا بعمد » . « 1 » « واحد و يگانه است امّا نه واحد عددى ، هميشگى است ليكن نه در محدودهء زمان و پايدار است ولى نه به پشتوانه‌اى » . حاصل سخن حضرت اين است كه : ازليّت و دوام هستى پروردگار ، هرگز در چهارچوبهء زمان قرار ندارد .

--> ( 1 ) - ر . ك : توحيد : 70 ؛ نهج‌البلاغهء فيض الاسلام / خ 227 : 733 با اين فرق كه متن حديث در نهج‌البلاغه به جاى : واحد لا من عدد ، واحد لا بعدد روايت شده است .