السيد الطباطبائي ( مترجم : علوى )

48

على ( ع ) و فلسفه الهى ( فارسى )

قبول تمام اذهان بشرى است ، چنگ بزند و سپس مسائل نظرى و غير بديهى را به ترتيب تقدّم بعضى بر بعض ديگر ، از آن قضاياى بديهى استفاده كند تا به مراحل بالاتر برسد و اين نوع بحث فقط در صورتى به نتيجه مىرسد كه كاملا ترتيب مراعات گردد و تدريجا از بديهىترين مسأله گرفته به مراتب بعدى و قضايايى كه بداهت كمترى دارند ، پيش برود . آرى ، بحث فلسفى جز به اين صورت نتيجه‌بخش نيست و در غير اين صورت حتّى استدلال برهانى هم كه بر اساس قضاياى بديهى و اصول موضوعه است ، جز يك بحث جدلى و بىفايده نخواهد بود . ما در اين رسالهء كوچك نمىتوانيم كلمات فلسفى و سخنان حكمت‌آميزى را كه از على عليه السّلام نقل شده از نقطه‌نظر فلسفى به‌طور مستوفى و مبسوط شرح و تفسير كنيم ، فقط به موقعيّت هر مسأله‌اى كه در سخنان آن بزرگوار به آن تعرّض شده و همچنين به نظرات فلسفى كه در كلمات آن حضرت آمده مختصر اشاره‌اى كرده و مىگذريم « 1 » تا هركس كه مايل باشد ، به اين مختصر مراجعه نموده ، سطح كلمات امام علىّ بن ابى طالب عليه السّلام را با سخنان ديگران مقايسه نمايد .

--> ( 1 ) - چون اين مقدار بحث ، نهايت آن چيزى است كه ممكن است به هنگام ترجمه و شرح حال يك شخصيّت علمى ، مطرح شود ( مؤلّف رحمه اللّه ) .