السيد الطباطبائي ( مترجم : علوى )

45

على ( ع ) و فلسفه الهى ( فارسى )

در دسترس ماست ، سخنان كدام‌يك از آنان نظير بيانات على عليه السّلام است ؟ ثالثا : عادتا كسانى كه مىتوانند چنين سخنانى پرمغز و سرشار از دانش و معرفت - كه از سطح ديگر كلمات فوق‌العاده بالاتر است - جعل كنند و به‌خاطر اين‌كه موقع و مقام فردى را بالا ببرند به او نسبت بدهند ، قطعا چنين اشخاصى در طول زندگى و در حالات مختلف ، سخنانى نظير آنچه جعل كرده و به شخصيّتى نسبت داده‌اند ، خواه و ناخواه از ايشان صادر مىشود كه آن را به كسى نسبت نداده باشند و ما اثرى از چنين افراد در ميان رجال اسلامى نداريم . رابعا : آن‌كه قادر است در اين پايه سخن بگويد و از لحاظ علم و معرفت الهى به چنين مقام بلندى نايل آمده است ، قاعدتا نامعقول است كه خود را از چنين فضيلتى محروم سازد و شخص ديگرى را با اين زيور علم و ادب بيارايد مگر اين‌كه دچار جنون و اختلال حواس باشد و چنين شخصى از گفتن سخنان حكمت‌آميز ، عاجزتر و از ورود به اقيانوس ژرف فضيلت فلسفهء متعالى وامانده‌تر خواهد بود . خامسا : پاره‌اى از سخنان على عليه السّلام آن‌چنان در سطح علمى قرار دارد كه تفسير و توجيه آنها از حوصلهء علوم عقلىاى كه بين فلاسفه و متكلّمين اسلامى زمانهاى گذشته معمول بوده ، خارج مىباشد تا اين‌كه گره بسيارى از مسائل مشكل فلسفهء الهى در پرتو بيانات آن حضرت در اين اواخر حل شده است ؛ نظير مسائل ذيل كه در مطاوى