اين فقيه بزرگ و متفكر كم‌نظير و فيلسوف عالىقدر كه تمام اين علوم حقه را در پرتو علم عرفان و تهذيب نفس جاى داده و همه را در انوار وجه الهى ادغام نموده و درجه و مرتبهء هر علم را به جاى خود و به موقع خود معين فرموده و مقصد اقصا را وصول به حرم امن خدا قرار داده بود ، شاگردانى تربيت و به مكتب عرفان تسليم كرد كه هر يك ستارهء درخشانى در آسمان فضيلت و توحيد بودند و تا مَدّ شعاع بصر و بصيرت خويش عالَمى را روشن و تابناك نمودند ؛ از جمله عارف ربّانى آقا سيد احمد طهرانى كربلايى و شاگرد ايشان فخرالفقهاء و جمال‌العرفاء حاج ميرزا على آقا قاضى - اعلىاللَّه مقامهما الشريف - هستند . فخرالمفسرين و سَنَدالمحققين ، استاد گرامى ما حضرت علامه سيد محمد حسين طباطبائى با آن‌كه از اول عمر با دو بال علم و عمل حركت داشت و هم در مكتب فلسفه و هم در مكتب عرفان نزد مرحوم قاضى طى طريق مىنمود و با سپرىنمودن عمرى در قياس و برهان و خطابه و تقويت علوم فكريه از اشارات و اسفار و شفا و تحشيهء آن‌ها ، در عين اشتغال كامل به خلوت‌هاى باطنى و اسرار الهى و مراقبهء عرفانى ، بالأخره راحلهء خود را يكسره در آستان مقدس قرآن فرود آورد ، چنان متوغّل در آيات سبحانيه مىگردد كه بحث و تفكر و قرائت و تلاوت و تفسير و تحليل و تأويل آيات قرآن براى ايشان از هر ذكرى و فكرى عالىتر و تدبر در آن‌ها از هر قياس و برهانى دلپذيرتر و مسرت‌بخش‌تر مىگردد و كأنَّه غير از تعبد محضْ مقابل صاحب شريعت غرا و اوصياى گرامش هيچ ندارد . دوست مكرم و سرور ارجمندِ مهربان‌تر از برادر ما ، مرحوم آيةاللَّه شيخ مرتضى مطهرى - رضوان اللَّه عليه - كه سابقهء آشنايى ما با ايشان متجاوز از سى و پنج سال است ، پس از يك عمر درس و بحث و تدريس و خطابه و كتابت و موعظه و تحقيق و تدقيق در امور فلسفيه ، با ذهن رشيق و نفس نقاد خود بالأخره در اين چند سالهء آخرِ عمر ، بالعيان دريافت كه بدون اتصال به باطن و ربط با خداى منان و اشراب دل از