گرسنه گذاردن دل و باطن از غذاهاى روحانيهء معنويهء عالم غيب و انوار الهيهء ملكوتيهء جماليه و جلاليه و قناعت‌كردن به سِير در كتاب‌ها و كتابخانه‌ها و مكتب‌ها و درس‌خواندن‌ها و درس‌دادن‌ها ، گرچه به اعلا درجه از اوج خود برسد ، سيركردن عضوى است از اعضا و گرسنه گذاردن عضوى بالاتر و والاتر . دين قويم ، كه بر صراط مستقيم است ، هر دو جنبه را رعايت مىكند و قوا و استعدادهاى نهفتهء انسان را از هر دو جهت تكميل مىنمايد ؛ از سويى ترغيب به تعقل و تفكر مىكند و از سوى ديگر امر به اخلاص و تطهير دل از زنگار كدورت‌هاى شهوانى و آرامش دل و اطمينان و سكينهء خاطر و پس از يازده سوگند عظيم و جليل : « قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها * وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها » « 1 » و « 2 » مىسرايد . اين آيات قرآنيه كه با جان انسان گفت‌وگو دارد و با باطن انسان تكلم مىكند ، چگونه افرادى از متفكران و مدرسان و معلمان مكتب فلسفه و استدلال را دعوت به تعبد و مراقبه و محاسبهء نفس نموده تا با اخلاص در عمل براى رضاى خدا طبق كلام رسول خدا صلى الله عليه و آله : « مَنْ أَخْلَصَ للَّهِ أَرْبَعينَ صَباحاً ظَهَرَتْ يَنابيعُ الْحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ إلَى لِسانِهِ » « 3 » ، چشمه‌هاى جوشان معارف الهيه از منابع دل آن‌ها جارى و بر زبان آن‌ها

--> ( 1 ) . شمس ، آيات 9 - 10 ( 2 ) . [ به راستى كه هر كس نفس خود را تزكيه كرد به رستگارى رسيد و هر كه آن را بيالود زيانبار گشت . ] ( 3 ) . اين حديث شريف به طرق عديده از رسول خدا با عبارات مختلف و مضمون واحد روايت شده ؛ در احياءالعلوم ، ج 4 ، ص 223 و تعليقهء آن در ص 191 و در عوائف المعارف ، مطبوع در حاشيهء احياء العلوم ، ج 2 ، ص 256 بيان شده است . در كتب شيعه در عيون اخبار الرضا ، ص 258 و عدّة الداعى ، ص 170 و كافى ، ج 2 ، ص 16 وارد شده است . روايت وارده در عيون با اسناد خود از حضرت امام رضا عليه السلام از پدرشان از جدشان از حضرت محمد بن على الباقر عليه السلام از پدرشان حضرت سجاد عليه السلام از جابر بن عبداللَّه انصارى از اميرالمؤمنين عليه السلام چنين است كه قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : ما اخْلَصَ عَبْدٌ للَّهِ ارْبَعينَ صَبَاحاً الّا جَرَتْ يَنابيعُ الْحِكْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَى لِسانِهِ ؛ هر كس چهل روز [ خود و كار خود را ] براى خداوند خالص كند ، چشمه‌هاى حكمت از دلش بر زبانش ظاهر گردد