افراد بشر در مجراى اختيار و بر اساس علم عادى قرار دارد . امام عليه السلام نيز مانند ديگران خير و شرّ و نفع و ضرر كارها را از روى علم عادى تشخيص داده و آنچه را شايستهء اقدام مىبيند اراده كرده ، در انجام آن به تلاش و كوشش مىپردازد . در جايى كه علل و عوامل و اوضاع و احوال خارجى موافق مىباشد ، به هدف اصابت مىكند و در جايى كه اسباب و شرايط مساعدت نكنند از پيش نمىرود . ( و اين‌كه امام عليه السلام به اذن خدا به جزئيات همهء حوادث چنان كه شده و خواهد شد واقف است ، تأثيرى در اين اعمال اختياريهء وى ندارد ، چنان كه گذشت ) . امام عليه السلام مانند ساير افراد انسانى بندهء خدا و به تكاليف و مقررات دينى مكلّف و موظّف مىباشد و طبق سرپرستى و پيشوايى كه از جانب خدا دارد با موازين عادى انسانى بايد انجام دهد و آخرين تلاش و كوشش را در احياى كلمهء حق و سرپا نگه‌داشتن دين و آيين بنمايد . نهضت سيدالشهدا عليه السلام و هدف آن با يك سير اجمالى در وضع عمومى آن روز مىتوان نسبت به تصميم و اقدام سيدالشهدا عليه السلام روشن شد . تيره‌ترين و تاريك‌ترين روزگارى كه در جريان تاريخ اسلام به خانوادهء رسالت و شيعيانشان گذشته ، دورهء حكومت بيست سالهء معاويه بود . معاويه پس از آن‌كه خلافت اسلامى را با هر نيرنگ بود به دست آورد و فرمانرواى بىقيد و شرط كشور پهناور اسلامى شد ، همهء نيروى شگرف خود را صرف تحكيم و تقويت فرمانروايى خود و نابود ساختن اهل‌بيت رسالت مىنمود ، نه تنها در اين‌كه آنان را نابود كند ، بلكه مىخواست نام آنان را از زبان مردم و نشان آنان را از ياد مردم محو كند . جماعتى از صحابهء پيغمبر صلى الله عليه و آله را كه مورد احترام و اعتماد مردم بودند از هر راه بود