و اشكال بر اين مطلوب ، از طريق تضايف به اين كه گفته شود : بين عاقل و معقول ، تقابل تضايف است و متضايفان در وجود واحدى قابل اجتماع نيستند ، زيرا بين آنها تقابل است پس موجود واحد ممتنع است كه عاقل ذات خود و معقول ذات خويش باشد ، به اين طريق رفع مىشود كه تضايف همانا بين دو مفهوم عاقل و معقول است كه اين دو مفهوم از جوهر مجرد كه در ذات خويش واحد است با تكثر اعتبار و لحاظ عقل ، انتزاع مىگردند ، به اين بيان كه در اين لحاظ معقول است و گاهى آن را قائم به ذات خود لحاظ مىكند كه در اين ملاحظه عاقل است . بنابراين تكثرى كه مستلزم تضايف است همانا در مرحلهء لحاظ عقلى است ، نه در متن واقع و خارج كه زيانى به وحدت وارد آورد .