السيد الطباطبائي
91
شيعه در اسلام ( طبع جديد ) ( فارسى )
شاگردان مكتب اهل بيت بودند در صف اول متكلمين قرار داشتند . گذشته از اينكه « 1 » سلسله متكلمين اهل سنت از اشاعره و معتزله و غير ايشان به پيشواى اول شيعه على عليه السلام مىرسد . و اما كسانىكه به آثار صحابه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله آشنائى دارند خوب مىدانند كه در ميان اينهمه آثار كه از صحابه ( كه در حدود دوازده هزار نفر از ايشان ضبط شده ) در دست است حتى يك اثر كه مشتمل بتفكر فلسفى باشد نقل نشده تنها اميرالمؤمنين عليه السلام است كه بيانات جذاب وى در الهيات عميقترين تفكرات فلسفى را دارد . صحابه و علماء تابعين كه به دنبال صحابه آمدهاند و بالاخره عرب آن روز به تفكر آزاد فلسفى هيچگونه آشنائى نداشتند . و در سخنان دانشمندان دو قرن اول هجرى نمونهاى از كنجكاوى فلسفى ديده نمىشود تنها بيانات عميق پيشوايان شيعه و بالخصوص امام اول و هشتم شيعه است كه ذخائر بيكرانى از افكار فلسفى را دارا است و آنان مىباشند كه گروهى از شاگردان خود را به اين طرز تفكر آشنا ساختند . آرى عرب از طرز تفكر فلسفى دور بود تا نمونهاى از آن را در ترجمهى برخى از كتب فلسفى يونان به عربى در اوايل قرن دوم هجرى ديد و پس از آن كتب بسيارى در اوائل قرن سوم هجرى از يونانى و سريانى و غير آن به عربى ترجمه شد و روش تفكر فلسفى در دسترس عموم قرار گرفت و با اينحال اكثريت فقهاء و متكلمين به فلسفه و ساير علوم عقليه كه مهمانان تازه واردى بودند روى خوشى نشان نمىدادند و اين مخالفت اگر چه در آغاز كار به واسطه حمايتى كه حكومت وقت از اين علوم مىكرد ، تأثير قابل توجهى نداشت ولى پس از كمى صفحه برگشت و همراه منع اكيد كتب فلسفى را به دريا ريختند و رسائل اخوان الصفا كه تراوش فكرى يك عده مؤلفين
--> ( 1 ) . شرح ابن ابىالحديد ، ج 1