السيد الطباطبائي

68

رسائل توحيدى ( فارسى )

اسم آن را نهان داشت ، و آن همان اسمى است كه در گنجينه است و با آن سه اسمى كه آشكار و ظاهر گشته ، پوشيده شده و آن عبارت از : اللَّه ، تبارك و سبحان است ، و خداى سبحان براى هر اسمى از اين اسماء ، چهار ركن مسخّر فرمود كه جمعاً دوازده ركن مىشود ؛ سپس دربرابر هر ركنى ، سى اسم كه فعل منسوب به آنها هستند آفريد كه آنها عبارتنداز : رحمان ، رحيم ، ملك ، قدّوس ، خالق ، بارى ، مصوّر ، حىّ وقيوم ، بى چرت وخواب ، عليم ، خبير ، سميع ، بصير ، حكيم ، عزيز ، جبّار ، متكبّر ، علىّ ، عظيم ، مقتدر ، قادر ، سلام ، مؤمن ، مهيمن ، منشى ، بديع ، رفيع ، جليل ، كريم ، رازق ، زنده‌كننده ، ميراننده ، باعث و وارث . اين اسماء با اسماى نيكوتا سيصد و شصت اسم كامل شود ، فروع اين سه اسم مىباشند ، و آن سه ، اركانند ، و آن يك ، اسم پوشيده‌اى كه درگنجينه است ، به سبب اين اسماء سه‌گانه ، پنهان شده است ؛ و اين است معناى كلام خداوند كه : بگو اللَّه را بخوانيد يا رحمان را ، هر كدام را بخوانيد بهترين نام‌ها از آن اوست » . « 1 » اين روايت از احاديث تابناكى است كه با همهء اختصارش ، بيانگر مطالب ذيل است : 1 . چگونگى حقيقت اسماء و وابستگى حقيقت بعضى از آنها به بعض ديگر به صورت ظهور و بطون ؛ 2 . نحوه تعدّد آنها و تعدّد نام‌هاى جزيى به واسطه نسبت‌هاى نام‌هاى كلى ؛ 3 . نحوه نياز خلق به آنها كه همان نياز ذاتى و وابستگى وجودى به آنها مىباشد ؛ 4 . اين‌كه اين ترتيب و نزول ، يك امر حقيقى مىباشد وچنين نيست كه صرفاً يك اعتبار لغوى وادبى باشد . و مراد امام عليه السلام از اين‌كه فرمود : « خداوند اسمى آفريد . . . » . نخستين تعيّن و تنزّل از مقام اطلاق ذاتى مىباشد كه درآن‌جا هرنام و نشان وذات و اثرى ، محو مىگردد ؛ و اين

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، باب حدوث الاسماء ، ص 112 ، ح 1 . متن اين روايت در صفحه 27 و 28 گذشت