السيد الطباطبائي

36

رسائل توحيدى ( فارسى )

تفاوت وجود دارد . اما با اين همهء ، آيين پاك اسلام ، همهء راه‌ها را در آموزش‌هاى خود به كار گرفته است . آنچه درضمن حديث معراج در تفسيرقمى نقل شده است ، به همين معنا اشاره دارد : فَقالَ رَسُول‌ُاللَّهِ صلى الله عليه و آله و سلم : يا رَبِّ أَعْطَيْتَ أَنْبِياءَكَ فَضائِلَ فَأَعْطِني . فَقالَ اللَّهُ : وَقَدْ أَعْطَيْتُكَ و فيما أَعْطَيْتُكَ كَلِمَتَينِ مِنْ تَحْتِ عَرْشي : لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ وَ لامَنْجى مِنْكَ إِلّا إِلَيْكَ ؛ « 1 » پس پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلم عرض كرد : پروردگارا ! مزايايى به پيامبرانت عنايت كرده‌اى ، به من نيزعطا كن . خداوند فرمود : عطا كردم و در آنچه به تو دادم ، دو كلمه از پايين عرشم وجود دارد : هيچ توان و نيرويى نيست مگر به اتكا خدا و هيچ پناه‌گاهى از تو نيست مگر به سوى تو . اما در ناحيهء افعال ، اباحه را به امور ضرورى زندگى ، اختصاص داد ، همان‌گونه كه فطرت اقتضا دارد ؛ و سپس به آن ، در كوچك و بزرگ كارها ، جهت الهى داد ، و آن‌گاه اين شيوه را درتمام ابعاد زندگى ( مكان‌ها ، زمان‌هاى گوناگون ، حال صحت ، بيمارى ، دارايى ، نادارى ، مرگ و حيات و ديگر حالات و تمام افعال ) ، گسترش داد ، به صورت آئينى درآمد كه توحيد را در عين يگانگى در اين كثرت حفظ كرد ، و اين كثرت را نيز درعين گوناگونىاش در توحيد ، صيانت نمود . پس مغتنم شمار كه اين ، به خداوند سوگند ، نعمتى است كه با آسمان‌هاى هفت‌گانهء استوار و زمين آرام ، برابرى نمىكند .

--> ( 1 ) . تفسير على بن ابراهيم قمى ، ذيل آيهء 1 از اسراء