السيد الطباطبائي

89

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

هاه » آمده است . و به هر تقدير مقصود ( على - ع - ) ابراز شوق نسبت به آنان و اظهار درد از دورى آنان ، است . گرچه بعضى از اين ها ( : هاه ، هاه - هاى ، هاى ) در متون لغت نيامده است اما در عرف شايع هستند . ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : و اين از عجايب سخن ( مجلسى ) رحمه الله ، است و چگونه ممكن است در اين ميان لفظى باشد و به حسب عرف معنائى داشته باشد ، و شخصى مثل على عليه السلام كه سخنورترين عرب است آن را به كار ببرد در عين حال [ اهل ] لغت با آن آشنا نباشد ؟ ! مگر « عرف » غير از آن است كه در نظر اهل لغت به حسب جايگاه استعمال ، شناخته شده باشد - ؟ . بررسى : مقدمه : هر صوتى كه از دهان انسان صادر شود : يا موضوع است يا غير موضوع : موضوع : لفظى است كه براى يك معنى وضع شده است . اين نيز به سه نوع است : اسم ، فعل و حرف . اسم بر چند قسم است : اسم عين ، اسم فعل ، مصدر ، اسم صوت . لغت و اهل لغت ، فقط براى « كلمات موضوعه » مسؤليت دارند كه معانى آن ها را بيان كنند ، نه براى اصوات غير موضوعه . اصوات گوناگون و فراوان از دهان انسان مى آيد كه با « وضع » رابطه اى ندارند اما دلالت دارند : دلالت طبيعى : مانند دلالت سرفه بر مشكلى كه در سينه يا گلو هست . اينك شرحى در اين باره : وقتى كه يك ضربه اى به پهلوى كسى بزنيد ممكن است صوت « هع » از دهان او بيايد ، و ممكن است « اه - » و ممكن است « اهه » و ممكن است « آه » و ممكن است « هوو » و امثال اين ها . زيدى به زيدى نقل مىكند : پرويز با مشت به پهلوى كامبيز زد و او گفت : « اه - ه - » . حال بيا معناى اين « اه - ه - » را در متون لغت پيدا كن . همچنين است اصوات غير موضوع ديگر .