السيد الطباطبائي

616

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

نمىبينى كه مى گويد « لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلاقِ » - يعنى در زمان نزول آيه ، خطاب مىكند كه انذارى براى روز محشر باشد - پس جمل « لمن الملك » تنبّه مىدهد كه در همان روز نزول نيز مُلك ، مُلك خداى واحد قهّار است . در اين صورت نه قصد تقرير شده و نه قصد استخبار . و جمل « لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ » براى دلالت و تنبيه است بر اين كه خداوند تنها مالك ملك است فقط . ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : اقول : اين حديث ها ، احتمالاتى را كه مرحوم مفيد گفته ، دفع مى كنند . و پاسخ شبهه اى كه در متن پرسش هست ، اين است كه : گاهى خطابى از شخصى حكيم صادر مىشود بدون اين كه غرضش ياد دادن چيزى به مخاطب باشد ، يا مقصودش ياد گرفتن باشد . بل براى حكمت ديگران آن خطاب را صادر مىكند . همانطور كه در ميان مردم عرب شايع است كه ويرانه ها و اماكن و جاها را مورد خطاب قرار مى دهند ، براى اظهار شوق يا غم ، يا غير اين ها . شايد حكمت اين آيه ، لطفى باشد از جانب خدا به مكلّفين از حيث خبر دادن آن پيش از وقوعش ، تا بيش تر وادار كننده باشد آنان را براى ترك دنيا و عدم مغرور شدن به مالكيت اشياء دنيوى و دَوَلان ( چرخش هاى ) مال و قدرت دنيوى در دست شان . و نيز آنان را توجه دهد بر اين كه خداوند تنها صانع و مدبّر جهان است . و براى مصالح ديگر براى مكلّفين . توضيح : نتيجه سخن مرحوم مجلسى چنين مىشود : خداوند در روزى كه همه چيز فانى مى شوند ، اين خطاب و جواب را خواهد كرد ، و اين گونه خطاب و جواب ، غير حكيمانه نيست . و در وقت نزول آيه ، خبر از آن چه خطاب و جواب خواهد كرد ، مىدهد تا عامل هدايت و تقويت ايمان مكلّفين باشد .