السيد الطباطبائي

555

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

اما در اين جا : علامه مجلسى عهدى را كه در « عالم ذرّ » گرفته شده ، يك ماجرائى مىداند كه فقط مخصوص بنى آدم است . و حق با اوست . زيرا آدم و بنى آدم از پديده هاى اخير جهان هستند و اين بديهى است . و آن علمى كه علامه طباطبائى مى گويد يك علم عام است كه بقول خودش « هيچ موجود مخلوق » فاقد آن نيست : همه اشياء و ذرات كائنات از آغاز خلقت ، آن علم را داشته اند ؛ يعنى پيش از آن كه آدم به وجود بيايد ، ذرات خاكى كه او را از آن آفريدند ، و عصار آن خاك ، و همچنين روح آدم و هر چيزى كه آدم از آن ها آفريده شده قبلًا آن علم را داشته اند . و تعليم يا ايجاد آن علم در عالم ذرّ ، تحصيل حاصل مىشود . و حتى اگر به صورت تحصيل حاصل يا به هر معنى ديگر باشد ، باز يك ماجراى ويژه است نه تكرار آن چه قبلًا بوده است . بل ماجرائى بوده مخصوص انسان . اين مسئله وقتى بهتر شناخته مىشود كه چگونگى و چيستى عالم ذرّ و معناى آيه ، به طور كامل روشن شود . به ويژه معنى كلمه « ظهور هم » كه به معنى « ظاهر شدن شان » است نه به معنى « پشت و ستون فقرات شان » . كه در كتاب « تبيين جهان و انسان « 1 » » شرح داده ام و دراين جا نيز اشاره اى خيلى مختصر مىشود : انسان ها دوبار خلق شده اند يعنى دو مرحله از خلقت را دارند : 1 - بار اول باصطلاح بذرشان به صورت ذراتى خيلى ريز كه درخاك ، درياها و هوا پخش بودند ، ذراتى كه دستكم داراى حيات نباتى بودند ؛ مانند دانه هاى حبوبات و يا مانند چيزى ريزتر ( خيلى ريزتر ) از دانه هاى كنجد . كه روح نباتى از قبيل روح نباتى يك دان گندم داشتند اما هنوز فاقد روح غريزه و روح فطرت ، بودند . خداوند در آن مراسم روح فطرت را نيز به طور موقت به آنان داده و عهد گرفته است . پس از آن ، ذره‌هاى مذكور

--> ( 1 ) - تبيين جهان و انسان ، بخش انسان شناسى اول ، سايت بينش نو www . binesheno . com