السيد الطباطبائي
538
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
ترجم حديث : امام صادق ( ع ) فرمود : كسى كه گمان كند خداوند به ناهنجارى ها ( گناهان ) امر كرده است ، پس بتحقيق بر خداوند دروغ بسته است . و هر كس كه گمان كند خير و شرّ در دست خود اوست ، پس بتحقيق بر خداوند دروغ بسته است . ترجم سخن علامه طباطبائى ( ره ) : خير ، موجود است و مخلوق است بدون شك . و امّا شرّ ، به طور بالاصاله نه موجود است و نه مخلوق . و غير از اين نيست كه شرّ محقق مىشود بالعرض و با مقايس چيزى بر چيز ديگر ؛ كه نحوى از مقايسه است . و دليل بر اين ( كه شرّ بالاصاله موجود و مخلوق نيست ) گفت خداوند متعال است كه مى فرمايد : « اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ « 1 » » * . و نيز مى فرمايد : « الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ « 2 » » . كه ( در آيه اول ) هم مخلوقات را مخلوق خودش شمرده است . سپس ( در آيه دوم ) هم مخلوقاتش را حَسَن ( زيبا و نيكو ) شمرده كه نكوهيده نيستند . و نيز فرموده است : « وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ « 3 » » . پس برخى از اشياء مانند بلاها و بيمارى ها را سيئات شمرده و آن ها را « نكوهيده ها » ناميده است . در حالى كه آن ها از حيث وجودشان و خلقت شان ، حسنه هستند . پس بدى و نكوهيدگى شان ، نيست مگر از جمل عَرَض و مقايسه . بنابراين ، اشياء اعم از خيرها و شرّها از حيث وجودشان و خلق شان به خداوند متعال مستند هستند . همانطور كه در حديث محاسن شماره 21 ذكر شده است ، و چنين است اگر استناد به خدا اعم از بالذات و بالعرض باشد .
--> ( 1 ) - آيه 16 ، سوره رعد . - و آيه 62 ، سوره زمر . ( 2 ) - آيه 7 ، سوره سجده . ( 3 ) - آيه 79 ، سوره نساء .