السيد الطباطبائي

216

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

متن سخن علامه طباطبائى ( ره ) : الذى وصف عليه السلام به هذا الدليل هو أنه أول الادلة أى أقرب الادلة منّا إذا أردنا التفهم بالاستدلال ، و أما كونه أقواها كما ذكره رحمه الله فلعل هناك ما هو أقوى منه و إن كان أبعد من أفهامنا كما بُيّن في محله . ترجم حديث : ( بخشى از توحيد مفضّل ) : اى مفضّل : اولين پند و نتيجه گيرى و اولين دليل بر بارى تعالى ( جلّ قدسه ) فراهم آوردن اين عالَم و الفت دادن ميان اجزاء آن ، و نظامى كه عالَم بر آن استوار است ، مى باشد . وقتى با انديشه ات در عالم تأملّ كنى و آن را به وسيله عقلت تشخيص دهى ، آن را مانند خانه اى بناشده كه در آن همه ما يحتاج بندگان خدا آماده است ، مى يا بى . آسمان مانند سقفى برافراشته . و زمين مانند فرش گسترده ، و نجوم جمع آراسته ، مانند چراغ ها و گوهرهاى گنجين ذخيره شده . و هر كدام در آن ميان براى نقش خود ( در هستى ) ، آماده . و انسان موجودى است كه گوئى اين خانه به ملك او در آمده است و هم آن چه در آن است به او واگذار شده . و انواع گياه براى نيازهاى او فراهم آمده ، و گونه هاى حيوان در مصالح و منافع او به كار گرفته شده . در هم اين ها دلالت روشن است كه عالَم بر اساس تقدير ( اندازه ها و حساب ها / فرمول ها ) ، حكمت ، نظام ، و همسازى ، استوار شده است . و همگى دليل هستند بر اين كه آفرينند آن ، واحد است و اوست كه آن را تاليف كرده و اجزايش را با همديگر تنظيم كرده است . با جلالت است او ، و برتر است جلال او ، و بزرگوار است جانب او ، و نيست خدائى غير از او ، برتر است از آن چه انكار كنندگان مى گويند ، و با جلالت و عظيم تر است از آن چه ملحدان گرايش دارند . ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : فرمايش امام ( ع ) : « انّ الخالق له واحد » - با اين سخن اشاره فرموده است به قوى ترين برهان هاى توحيد . يعنى الفت دادن و همساز كردن اجزاى