السيد الطباطبائي
201
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
معنى اصلى دليل ، يعنى « راهنما » . امام مى فرمايد : آن تصور و آن تصديق و استنباط و عقل كه تو مى گوئى همگى بدون راهنما ، بى فايده مى شوند . خداوند است كه همين كارها و نقش ها را به حواس پنجگانه و به قوّ استنباط ( عقل ) داده است . خدا همگى آن ها را آفريده و آن استعداد را به آن ها داده است ، عقل و كارش كه استنباط است همگى مخلوق خدا هستند و در جهتى كار مى كنند كه خداوند براى شان تعيين كرده است ، دلالت كرده است . لطفاً از نو نگاهى به متن حديث داشته باشيد . و نيز توجه فرمائيد كه چرا امام ( ع ) لفظ « دليل » را آورده نه لفظ « عقل » را . براى اين كه ابوشاكر منكر عقل نيست و او سخنى از استنباط مى گويد كه كار عقل است . بنابراين ، دو احتمال كه مجلسى ( ره ) در تفسير حديث داده ، تفسير اول او درست است . و تفسير دوم او و نيز فرمايش علامه طباطبائى ، هر دو مصادره به مطلوب هستند و همان هستند كه خود ابوشاكر آن را به زبان آورده . و نيز اين دو تفسير ، هر دو از موضوع مناظر امام و ابوشاكر ، خارج هستند و بحث را به دايره محسوسات محدود مى كنند كه همان خواست ابوشاكر است . منطق قرآن و اهل بيت ( ع ) بر اساس عينيات و واقعيات ، است نه بر اساس انتزاعيات ذهنى . اما اين منطق عينگرا ، موجود عينى را به محسوسات محدود نمى داند . و به اصطلاح امروزى ها ؛ نه مانند منطق ارسطوئى ذهن گراى ايدئاليسم است و نه عين گراى ماترياليسم .