السيد الطباطبائي
152
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
متن سخن علامه طباطبائى ( ره ) : لا يخفى أنه احتمال فاسد لا يمكن اقامة دليل عليه قطعاً . ترجمه حديث : عبدالرّحيم مى گويد : شنيدم از امام باقر ( ع ) كه فرمود : اگر على ( ع ) با مسئله اى مواجه مى شد كه قرآن و سنّت دربار آن ، حكمى بيان نكرده اند ، دربار آن قرعه مى انداخت و به نتيجه مى رسيد ( يا : قرعه اش به حقيقت اصابت مى كرد ) . سپس فرمود : اى عبدالرّحيم ! و اين است معضلات . ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : بيان : عبارت « ساهم » در سخن امام ( ع ) يعنى به وسيله قرعه به علم آن مسئله دست مى يافت . و اين را به دو وجه مى توان تفسير كرد : اول : ممكن است مراد آن احكام جزئيّه اى است كه مشتبه مى شوند و شارع قرعه را راه به دست آوردن علم آن ها قرار داده است . با اين توجيه ، مسئله در « مورد » مشتبه مىشود ، نه در اصل حكم . و با حديث هاى پيشين ( كه مى گويند امام همه مسائل را مىداند ) منافات پيدا نمى كند . زيرا قرعه از احكام قرآن و سنّت است . دوم : ممكن است مراد آن احكام كليّه اى باشد كه استنباط آن ها از كتاب و سنّت ، براى ائمّه ( ع ) مشكل باشد ، كه آن ها را به وسيله قرعه از قرآن و سنّت استنباط مى كنند . و اين ( به دست آوردن علم مسئله از كتاب و سنّت ) مخصوص به خود ائمّه ( ع ) مى باشد . ( يعنى ديگران نبايد اين كار را بكنند ) . زيرا قرعه امام هرگز تخطّى نمى كند . احتمال اول با اصول و نيز با ديگر حديث ها ، موافق تر است . گرچه احتمال دوم اظهر است . ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : مخفى نماند ( يا : مخفى نيست ) كه اين احتمال دوم ، فاسد است . و امكان ندارد دليلى بر اين احتمال اقامه كرد .