السيد الطباطبائي
27
مهر تابان ( طبع جديد ) ( فارسى )
دو ساعت مجلس طول مىكشيد . ولى در دههء سوّم ، مجلس تعطيل بود و مرحوم قاضى ديگر تا آخر ماه رمضان ديده نمىشدند ؛ و هر چه شاگردان بدنبال ايشان مىگشتند در نجف ، در مسجد كوفه ، در مسجد سهله ، و يا در كربلا ، ابداً اثرى از ايشان نبود . و اين رويّهء مرحوم قاضى در همه سال بود تا زمان رحلت . مرحوم قاضى در لغت عرب بى نظير بود ؛ گويند : چهل هزار لغت از حفظ داشت . و شعر عربى را چنان مىسرود كه اعراب تشخيص نمىدادند سرايندهء اين شعر عجمى است . روزى در بين مذاكرات ، مرحوم آية الله حاج شيخ عبد الله مامَقانى رَحمةُ اللهِ عليه به ايشان مىگويد : من آنقدر در لغت و شعر عرب تسلّط دارم كه اگر شخص غير عرب ، شعرى عربى بسرايد من مىفهمم كه سراينده عجم است ؛ گرچه آن شعر در اعلى درجهء از فصاحت و بلاغت باشد . مرحوم قاضى يكى از قصائد عربى را كه سرايندهاش عرب بود شروع به خواندن مىكند . و در بين آن قصيده ، از خود چند شعر بالبَداهَه اضافه مىكند ، و سپس به ايشان مىگويد : كدام يك از اينها را غير عرب سروده است ؟ و ايشان نتوانستند تشخيص دهند . مرحوم قاضى در تفسير قرآن كريم و معانى آن يَد طولائى داشت . و مرحوم استاد ما علّامهء طباطبائى مىفرمودند : اين سبك تفسير آيه به آيه را مرحوم قاضى بما تعليم دادند ، و ما در تفسير ، از مسير و ممشاى ايشان پيروى مىكنيم . و در فهم معانى روايات وارده از ائمّهء معصومين ذهن بسيار باز و روشنى داشتند ، و ما طريقهء فهم احاديث را كه « فِقهُ الحديث » گويند از ايشان آموختهايم . كيفيت تربيت مرحوم قاضى قدس الله نفسه مرحوم قاضى در تهذيب نفس و اخلاق و سير و سلوك در معارف الهيّه ،