السيد الطباطبائي

54

مهر تابان ( طبع قديم ) ( فارسى )

در تحصيل مرضات خداى تعالى ، معجب بوده و با ديدهء ابّهت و تجليل و تكريم مىنگريستند . رسالهء سير و سلوك منسوب به سيّد بحر العلوم را اهميّت مىدادند ؛ و به خواندن آن توصيه مىنمودند ؛ و خودشان چندين دوره از آن را براى رفقاى خصوصى از طلّاب شوريده و وارسته از طالبان حقّ و لقاء الله با شرح و بسطى نسبتا مفصّل بيان مىفرمودند . بهترين كتاب اخلاق را در مختصرات كتاب طهارة الإعراق تاليف ابن مسكويه مىدانستند ؛ و بهترين آنها را در متوسّطات جامع السّعادات تأليف حاجّ ملّا مهدى نراقى ؛ و بهترين آنها را در مطوّلات كتاب إحياء الاحياء تأليف ملّا محسن فيض كاشانى مىدانستند . مىفرمودند : آنچه را كه در روضات الجنّات در ترجمهء احوال خواجه نصير الدّين طوسىّ آورده است كه اخلاق ناصرى از كتاب طهارة الاعراق گرفته شده ؛ و ابن مسكويه آن را از علماى هند اخذ كرده است ، صحيح نيست ؛ چون ابن مسكويه از معاصرين ابو على سينا بوده ؛ و كتاب فلسفه هم دارد كه صددرصد عين فلسفه يونانى است ؛ و ابدا با فلسفهء هندى ربطى ندارد ؛ و كتاب اخلاق او كه طهارة الاعراق است طبق مذاق هنديان نيست . و امّا نراقى « * » از فقهاء و عرفاء و فلاسفهء درجهء اوّل و از نقطهء نظر سعه فكرى و اطّلاع بر علوم رياضى و هيئت كم‌نظير است ؛ و در اخلاق مقام والائى را دارد ؛ و بسيار جاى تعجّب است كه اين مرد هنوز شناخته نشده و با اين كمالات و مقامات عديده در غيبت مانده است ؛ و اخيرا بعضى از مصنّفات او را بطبع رسانيده و بناست كه بقيّهء آثار جليله او را نيز بطبع برسانند . و امّا فيض كه اشهر من الشمس است ؛ و كتاب مهجّةالبيضاى او كه در احياء احياء العلوم نوشته است از زمرهء نفيس‌ترين كتب شيعه است ؛ رضوان الله عليهم اجمعين . بارى فرق روشن علّامهء طباطبائى با سايرين اين بود كه اخلاقيّات ايشان ناشى از تراوش باطن ، و بصيرت ضمير ، و نشستن حقيقت سير و سلوك در كمون دل و ذهن ، و متمايز شدن عالم حقيقت و واقعيّت از عالم مجاز و اعتبار ، و وصول به حقايق عوالم ملكوتى بود ؛ و در

--> * حاج ملّا مهدى نراقى يكى از پنج نفر مسمّاى به مهدىّ هستند كه در يك‌زمان واقع و از اعلام و اساطين شيعه در اقطار عالم بشمار مىآمدند و به مهادى خمسه مشهور بودند و آنان عبارتند از : سيّد مهدىّ بحر العلوم و سيّد مهدىّ قزوينى و حاج ملّا مهدىّ نراقى و حاج ميرزا مهدىّ شهرستانى و آقا سيد مهدىّ خراسانى شهيد و مرحوم حاج ملّا مهدىّ نراقى جدّ اعلاى مادرى ماست از طرف مادر يعنى پدر مادر مادر مادر مادر حقير است و بنابراين فرزندش حاج ملّا أحمد نراقى دائى جدّهء اعلاى ما و فرزند او حاج ملّا محمّد دائىزادهء جدّهء اعلاى ماست .