است كه خداى متعال بر بندگان خود دو حجت دارد حجت ظاهرى كه پيغمبر است و حجت باطنى كه عقل انسان مىباشد زيرا بنا بر آنچه گذشت عقل در همه يا اغلب موارد تخلف حكمى ندارد تا سمت حجيت داشته باشد . جواب : كار استثناناپذير عقل عملى انسان دعوت بجلب نفع و اجتناب ضرر مىباشد و در صورتى كه پذيرفتن تعاون و تشريك مساعى از انسان سود خواه و استخدام طلب ( با بيانى كه گذشت ) از راه اضطرار باشد و منشأ اضطرار همان قدرت كسانى باشد كه انسان مىخواهد از اعمالشان آزادانه بهره‌بردارى نمايد يا قدرت كسانى كه مقررات كيفر دست ايشان است البته در اين فرض اگر در مواردى وادار كننده‌اى در ميان نباشد عقل نيز بوجوب متابعت قانون حكم نخواهد كرد و از تخلف و نقض قانون نهى نخواهد نمود . ولى اگر منشأ اضطرار ( چنان كه نظريه وحى ايجاب مىكند ) حكم خدا و مراقبت اعمال و پاداش تخلف و تبعيض و استثناناپذيرى نيكيها و بديها بعهدهء خدائى باشد كه غفلت و جهل و عجز راهى به ساحت پاكش ندارد درين فرض عقل موردى پيدا نخواهد كرد كه ضرورت را مرتفع ديده از حكم