السيد الطباطبائي

119

قرآن در اسلام ( طبع قديم ) ( فارسى )

سورهء سبا آيه 20 ( ترجمه : ابليس گمانى را كه به ايشان داشت تحقق بخشيد پس جز فرقه‌اى از مؤمنين پيروى او را كردند ) چنان كه مىبينيم ابليس را با ظن و گمان متصف ساخته . و همچنين در جاى ديگر مىفرمايد : « وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ » سورهء ابراهيم آيه 22 ( ترجمه : و شيطان پس از آنكه كار خاتمه يافت مىگويد : خدا بشما وعده داد وعده حق من نيز وعده دادم و تخلف كردم و مرا تسلطى بر شما نبود جز اينكه شما را - فقط - دعوت كردم و شما پذيرفتيد پس مرا ملامت و سرزنش مكنيد و خودتان را ملامت كنيد ) ملامت و سرزنش نيز از امورى است كه تنها به كسانى كه شعور و اراده دارند تعلق مىگيرد . آيات بالا و آيات ديگرى كه در همين مضامين است براى شيطان صفات و حالاتى اثبات مىكند كه با داشتن وجود و شعور و ارادهء استقلالى ملازمند و بر قواى طبيعى كه فاقد اين صفات مىباشند صدق نمىكنند .