على دوانى
53
سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )
همعصران سيّد رضى مىدانيم كه سيد رضى معاصر بسيارى از دانشمندان و شعرا و امرا و خلفا و پادشاهان بوده است ، در عراق و سوريه و ايران و مصر اين معاصرت به نحوى با زندگى وى رابطه داشته است . ولى ما از ميان همه آنها به ذكر چند تن مبادرت مىورزيم . صاحب بن عباد صاحب بن عباد يكى از بزرگترين مردان كم نظير تاريخ درخشان اسلام و نابغهء نامى و وزير سياستمدار و با تدبير شيعه است كه در دولت آل بويه به وزارت رسيد ، و مملكت پهناور آنها را در كف با كفايت خود گرفت ، و بر افتخارات آنان افزود . تمام دانشمندان معاصر وى او را به عاليترين وصف ستودهاند . ثعالبى در « يتيمة الدهر » بعد از آن كه مىنويسد : « نمىدانم با چه عبارتى مقام بلند او را در علم و ادب ، و جلال شأنش را در جود و كرم ، و نيكوئىهاى بىپايانش را شرح دهم » مىگويد : « روزگار خود را وقف علويان و دانشمندان و شعرا كرده و مجلسش مملو از ايشان بود . » ياقوت حموى مىگويد : « پانصد شاعر در مدح او شعر سرودند . » صاحب بن عباد چون خود دانشمندى بزرگ بود ، قدر دانشمندان را خوب مىشناخت ، او سالى پنج هزار دينار اختصاص به فقها و محدثين داده بود ، و در احترام آنها سخت مىكوشيد ، و اوقات فراغت خود را به مصاحبت با آنان مىگذرانيد . كتابخانه او را هيچ يك از پادشاهان و وزراى جهان نداشتهاند . چهار صد شتر كتابخانه او را حمل مىكردند ، و هنگامى كه به مسافرت مىرفت فقط سى شتر كتب ادبى او را براى مطالعه وى حمل مىكرد . اين موضوع براى كسانى كه با تاريخ زندگانى صاحب و مقام علمى و ادبى او آشنائى دارند ، جاى تعجب نيست . صاحب ، در اغلب علوم و فنون اسلامى دست داشت ، بلكه استاد بوده است ، و بيش از سى