على دوانى
39
سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )
نگاهى به مقام علمى سيّد رضى به طورى كه ديديم و در شرح حال اجمالى استادان او از نظر خوانندگان گذشت ، سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ، از همان سنين كودكى زير نظر پدر عاليقدرش ، و پس از گرفتارى پدر تحت كفالت مادر دانشمند و بزرگوارش ، به آموزش قرآن مجيد و علوم ادبى و دينى پرداخت ، و بيست سال از عمرش گذشته بود كه از فراگيرى كليه علوم متداول عصر فراغت حاصل كرد ، و از تحصيل آنها در نزد اساتيد بزرگ عصر بىنياز گشت . در بخش تأليفات او مىبينيم كه او نه تنها شاعرى كم نظير بلكه سرآمد شعراى عصر ، و بزرگترين شاعر دودمان ابو طالب ، و نويسندهاى توانا و پركار و سخن سنج بوده است ، بلكه دانشمند بزرگ دين نيز مىباشد . او نه تنها شاعر و نويسنده ، و مؤلف كتابهائى در تفسير و حديث و فقه و تاريخ و كلام و غيره بوده است ، بلكه از دانشمندان صاحب نظر در ادبيات عربى از صرف و نحو معانى و عروض و لغت مىباشد ، كه اگر درست به كار درس گفتن مىپرداخت و مناصب اداريش وقتش را نمىگرفت ، مىبايد ، از علماى مشهور اين فنون به شمار آيد ، بلكه خواهيم ديد ، استاد آنها بوده است ، ولى متأسفانه بيشتر به عنوان يك شاعر شناخته شده است . دكتر زكى مبارك نويسندهء دانشمند مصرى پس از آن كه سيد رضى را دارندهء علوم و فنون و نويسندهاى زبر دست و بىگفتگو مىداند ، و اين معنى را طى مباحثى با قلم سحر انگيز خود چنان كه بايد ترسيم مىكند ، مىنويسد : « چيزى كه اهميت دارد اينست كه بايد صريحا گفت سيد رضى اولا و قبل از هر چيز شاعر است . زندگى شاعرانه او ثروتى است كه در زمانه باقى مانده است ، هر چند از بزرگان دانشمندانى است كه با حيات فكرى و علمى خود در عصر « اخوان الصفا » مىزيسته است . مبادا ادبيات ، آثار ديگر سيد رضى را در ميدانهاى فكرى و تعقل كوچك انگارد . چون او در كتاب « مجازات النبويه » و كتاب « حقايق التأويل » در اين خصوص به حد نهائى رسيده است . او اگر شعر را كنار مىگذاشت ، مفاخر علما را تحت الشعاع قرار مىداد ، ولى نبوغ شعرى