تحصيل كرده است . 1 - ابو سعيد سيرافى ابو سعيد قاضى حسن عبد اللَّه بن مرزبان نحوى ، پدرش مجوسى بود و نامش بهزاد ، چون اسلام آورد پسرش او را عبد الله نام نهاد . گويند سيرافى در علم قرآن و لغت و نحو و فقه و فرايض در بغداد درس مىگفته ، و او شيخ شيوخ و استاد أئمهء نحاة بوده ، و هم در بغداد قضاوت مىنموده ، و خطش مانند اسمش حسن بوده ، و چهل سال روزه گرفت « 3 » به طورى كه از ابن خلّكان نقل كرديم سيد رضى در وقتى كه كودكى بيش نبود و هنوز به دهسالگى نرسيده بود ، در نزد سيرافى علم نحو ، يعنى دستور زبان عربى آموخته است . سيرافى در سال 368 ه - در بغداد وفات يافت . سيد رضى به پاس احترام استاد قصيده‌اى در رثاء او سرود ، و بدينگونه حقش را ادا كرد . جالب است كه بگوئيم سيد رضى در آن وقت نه سال داشته است ! اين مىرساند كه سيد رضى در همان سال وفات سيرافى شايد چند ماه نزد وى نحو آموخته است . 2 - ابو على فارسى ابو على حسن بن احمد بن عبد الغفار فارسى نحوى مؤلف كتاب « ايضاح » در نحو از دانشمندان معتزله بود ، و بيش از نود سال زندگى كرد « 4 » او را در علوم عربيت يگانه زمانه مىدانند . شاگرد زجّاج و ابن سرّاج و مبرّد بود . شهرهاى سوريه را سياحت كرد . بسيارى از شاگردانش او را اعلم از مبرّد دانسته‌اند . گروهى از بزرگان جزو شاگردان او به شمار مىروند ، مانند ابن جنّى ، و على بن عيسى ربعى ، او در نزد عضد الدوله ديلمى محترم بود ، و كتاب « ايضاح » در نحو و « تكمله » در صرف را به خاطر او تأليف كرد . كتاب‌هاى « الحجه » در قرائت ، « الاغفال » پيرامون آنچه زجّاج از علم معانى غفلت نموده است ، و « تذكره » كه كتابى بزرگ است ، و كتاب « مقصور و محدود » و كتاب « عوامل دهگانه » و كتاب « مسائل حلبيات » از تصنيفات اوست . « 5 » سيد رضى در كتاب « المجازات النبويه » او را استاد خود دانسته ، و از وى اجازه گرفته ، و

--> ( 3 ) هدية الاحباب - حاج شيخ عباس قمى - ص 176 . ( 4 ) كامل ابن اثير - ج 7 - ص 131 . ( 5 ) پاورقى كامل - به قلم عبد الوهاب نجار - ج 7 - ص 131 .