على دوانى
99
سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )
تأليفات سيّد رضى با توجه به كارهاى سيد رضى كه اوقات او را اشغال كرده بود ، آن دانشمند عاليقدر آثارى از خود به يادگار گذارده كه همان نيز باعث گرديد تا نامش در صفحات كتب علمى و دينى و ادبى جهان اسلام با حروف برجسته و زيبا ثبت گردد . به طورى كه پيشتر از برخى از علماى عامه نقل كرديم ، و سخنى چند از دانشمندان شيعه نيز گواه بر آنست ، سيد رضى در زمان حياتش و بعد از وفات بيشتر به « شاعر » آن هم برازندهترين شعراى عصر شهرت داشته است ، تا يك عالم دينى و دانشمند داراى تأليفات علمى در رشتههاى گوناگون علوم اسلامى . علت اين امر دو چيز بوده است : يكى اين كه شعر سيد رضى به قدرى از نظر لفظ و معنى زيبا و عالى بوده است ، كه هر قصيده و غزل و مرثيه و قطعهاى كه مىسروده ، بلا فاصله نقل محافل و نقل مجالس خاص و عام بوده است ، و مردم بيشتر او را با آن ديد مىنگريستهاند . آن هم در عصرى كه گفتيم ادبيات عربى و به خصوص شعر به سر حد نهائى رسيده بود . ثانيا به طورى كه محدث بزرگوار حاج ميرزا حسين نورى اشاره كرده بود او نظر به زهد و پارسائى كه داشته ، و از خودنمائى و شهرت پرستى سخت بر كنار بوده است ، در انديشه نسخهبردارى از تأليفاتش بر نيامده است . همين دو علت باعث شده كه شخصيت علمى وى تحت الشعاع ذوق شعرى و مقام ادبى او قرار گيرد . بارى از تأليفات سيد رضى كه دانشمندان ديده و از آن آگاهى پيدا كرده و ما نيز پارهاى از آنها را ديدهايم ، به خوبى پيداست كه سيد رضى در علوم اسلامى تفسير و فقه و حديث و كلام نيز مانند نحو و بلاغت و عربيت استاد بوده است . در حقيقت او اگر مناصب دولتى را كنار مىگذاشت ، و به كارهاى علمى و تحقيق و تأليف بيشتر مىپرداخت معلوم نيست كه از برادرش سيد مرتضى اعلم علماى عصر كه سى سال پس از سيد رضى از دنيا رفته است ، از نظر مقام علمى و شهرت فقهى و اصولى و كلامى كمتر بوده است . اينك شما و توجهى به تأليفات سيد رضى ، با توجه به سن كم او و گرفتارىهاى او ، و