مشهور بغداد ، مثل ابى عبداللَّه محمد بن محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، ابى فتح عثمان بن جنّى ، ابى سعيد سيرافى ، ابى على فارسى ، و قاضى عبدالجبار و ابىبكر خوارزمى فراگرفت . ذكاوت و تيزهوشى او به حدّى بود كه سيرافى ( استادش ) و ديگران را به شگفت وا مىداشت . او در مدت كوتاهى ، قرآن را حفظ كرد و از همان كودكى شعر مىسرود . استعداد فوق العاده ، استفاده از استادان مشهور و تربيت عالى ، از سيد ، اديبى توانا ، فقيهى كاردان ، متكلّمى ماهر و مفسّرى چيره‌دست براى كتاب خدا و حديث پيامبر صلى الله عليه و آله ساخت . او داراى مهابت و جلالت بود . پارسايى وى به حدّى بود كه گويند : حتّى عمل مباحى نيز از او سر نزد . در بين آل ابى طالب و بلكه قريش ، از همه در سرودن شعر مهارت بيشترى داشت ؛ با آن كه در ميان آنان شاعر كم نبود . شعر رضى رحمه الله ، شخصيت او و نيز اوضاع زمانه‌اش را به تصوير مىكشيد . همراه با جايگاه علمى بلند در سنين جوانى ، وظايف پدر را به نيابت ، و پس از او به طور مستقل به عهده گرفت ؛ با اين حال بسيار منيع الطبع بود و هديه‌هايى را كه از سوى حاكمان ارسال مىشد نمىپذيرفت . محدّث قمى مىگويد : امر او در علم ، فضل ، ادب ، ورع ، عفّت نفس و همّت عالى و بزرگى ، مشهورتر از آن است كه ذكر شود . مقام بلندش در مراتب علمى ( باوجود عمر كم او ) مخفى نمانده است . به علت كمى نسخه‌هاى تأليفاتش و منتشر نشدن آن‌ها ، آن‌چه از او مشهور است ، نهج‌البلاغه و كتاب خصائص است كه آن هم مسائل نقلى است .