الحر العاملي ( مترجم : افراسيابى )

35

جهاد النفس ( فارسى )

به يك ديگر خيانت نكرده‌اند بر سر آنان است و هيچ نيرويى نيست جز به كمك خدا . و امّا حقّ مال و دارائىات اين است كه آن را جز از راه حلال به دست نياورى و جز در جاى صحيح خرج نكنى و به كسى كه از تو قدردانى نمىكند در صورتى كه خود نياز به مالت دارى ندهى و او را بر خويشتن مقدّم ندارى پس به وسيلهء دارائىات به طاعت پروردگارت بپرداز و در بارهء مالت بخل نورز كه اگر چنين كنى با حسرت و پشيمانى قرين شوى بعلاوه اينكه عقوبت آن بر گردن تو مىماند و هيچ نيرويى نيست جز به نيروى الهى . و امّا حقّ بستانكار تو اين است كه اگر دارى به او پرداخت كنى و اگر در سختى هستى او را با سخن خوش راضى كنى و با لطافت و نرمى از پيش خود برگردانى . و حقّ شريك در حقوق ملك آن است كه او را فريب ندهى و خلاف آنچه در دل دارى با او ظاهر نسازى و به او خيانت روا ندارى و در مورد او از خدا بترسى . و امّا حقّ طرفى كه بر عليه تو ادّعايى نموده است اين است كه اگر ادّعاى او حقّ است تو خود نيز بايد به نفع او و بر عليه خودت شاهد او باشى و به او ستم نكنى و حقّ او را به طور كامل به او بدهى و اگر ادّعاى او باطل است با او مدارا كنى و در مورد او جز مدارا كار ديگرى نكنى و پروردگارت را به خشم نياورى و هيچ نيرويى جز به نيروى الهى نيست . و حقّ طرفى كه ادّعايى بر او دارى اين است كه اگر در ادّعايت حق با تو باشد در گفتگو با وى آرامش را رعايت كن و حقّ او را انكار مكن و اگر در ادّعايت بر حق نيستى ، از خداى عزّ و جلّ بترس و به سوى او توبه كن و دعوا را ترك كن . و حقّ كسى كه با تو مشورت مىكند اين است كه اگر دانستى كه او رأى نيكويى دارد او را به صواب رهنمون باش و اگر نظر او را نيك ندانستى او را به سوى آنچه كه مىدانى ارشاد كن . و حقّ كسى كه در مشورت تو را راهنمايى مىكند اين است كه او را در نظرى كه موافق نظر تو نيست متّهم نسازى و اگر هم رأى تو بود خداى عزّ و جلّ را سپاس گويى . و حقّ كسى كه از تو طلب نصيحت كند اين است كه اندرزش دهى و بايد روش تو مهربانى و مداراى با او باشد . و حقّ نصيحت‌كنندهء تو اين است كه در برابر او متواضع و نرم باشى و به سخنش گوش فرا دهى اگر سخن صوابى با تو گفت ، خداى عزّ و جلّ را سپاس گوى و اگر سخنش موافق صواب نبود با او مهربان باش و او را متّهم نساز و او را بر خطايش مؤاخذه نكن مگر اينكه مستحقّ تهمت باشد به هر حال به سخنش اعتنا مكن و هيچ نيرويى نيست جز به نيروى خدا . و حقّ آنكه بزرگتر است اين است كه او را به خاطر سنّش احترام كنى و او را به خاطر اينكه بر تو در مسلمانى پيشى داشته بزرگ شمرى و در هنگام مرافعه و مجادله ، مقابله نمودن با او را ترك نمايى و در راه ، در راه رفتن بر او پيشى نگيرى و جلو نيفتى و با او نادانى نكنى