محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )
88
شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )
شيخ اشراق تمام نموده است ، ولى در جلد اول شوارق به اصالت وجود و كناية به مسلك استاد خود اشاره نموده است [ 1 ] و در جلد ثانى برهان بر اصالت وجود و ابطال اصالت ماهيت اقامه نموده است و وعده داده است كه رسالهاى مبسوط در اصالت وجود تأليف كند [ 2 ] اين حقير در كتاب هستى از نظر فلسفه و عرفان قول لاهيجى را مفصل نقل كرده است . به نظر حقير ، ملا عبد الرزاق در عقايد فلسفى باطنا با استاد خود ملا صدرا موافق بوده است ، ولى روى جهاتى تظاهر نمىنموده است و در بسيارى از مسائل سخت ، رندى به خرج داده است ، در مقدمهء شوارق ( با آن كه بيشتر در اين كتاب متعرض مسائل كلامى شده است و حتى المقدور از ذكر پارهاى از مسائل خوددارى كرده است ) . تصريح كرده است كه خود را با نوشتن اين كتاب در معرض خطر انداختهام « و قد جعلت نفسي دون أسنّة الطعون » . [ 3 ] ملا رجبعلى تبريزى مدرس نامدار عصر خود در اصفهان ، مطالب ملا صدرا را گاهى نقل و رد كرده است . قاضى سعيد قمى هم در مسائل فلسفى با آن كه مجبور است طبق مسلك خود از ملا صدرا تبعيت كند ، معذلك به نقل كلمات ملا صدرا و تدريس كتب او نپرداخته است . و گاهى هم به فرمودهء ملا صدرا مناقشه نموده است ، ولى تلامذهء آقا حسين و ملا رجبعلى بيشتر متوجه افكار ملا صدرا شدهاند . ملا مسيحاى شيرازى در كتاب خود مطالب زيادى را از ملا صدرا نقل نموده است . در زمان مولى محمد صادق اردستانى به افكار عاليهء صدراى شيرازى توجهى بيشتر شد و خود اردستانى اكثر مبانى ملا صدرا را پذيرفت ، اگرچه در اين بينها