و ديگرى نوشته‌اى مختصر به فارسى در جعل و بيان كيفيت نسبت بين جاعل و مجعول كه اين نوشته را يكى از شاگردان اردستانى به عربى ترجمه نموده است . نام مترجم محمد مهدى بن هدايت الله بن محمد موسوى است ، نظر ملا محمد صادق در جعل و بيان كيفيت نسبت بين جاعل « علت مفيض وجود » و مجعول « معلول و مفاض » همان مختار ملا صدرا است . معلول را مرتبهء نازلهء وجود علت مىداند . بنابر نوشتهء در اين رساله تشكيك در مراتب وجود تشكيك خاصى است . حكمت صادقيهء اردستانى - قدس سره - رساله‌اى است در مبحث نفس و قواى مربوط به آن كه ملا حمزهء گيلانى به عنوان تقرير درس استاد نوشته است . اين رساله را حقير به دقت مطالعه نمود . ملا محمد صادق قواى غيبى نفس را بر خلاف گفتهء شيخ و اتباع و اتراب او مادى نمىداند و بر تجرد خيال كه يكى از قواى غيبى نفس است ، برهان اقامه نموده است . برهان او به عينه مأخوذ از اسفار و ساير كتب ملا صدرا است . در اين كه اردستانى در مسائل فلسفى بسيارى از آراى ملا صدرا را اختيار كرده است ، ترديدى نيست . ولى در اين آرا پخته و متضلع نيست . در اين رساله چند مطلب نادرست هم به چشم مىخورد ، از جمله آن كه مؤلف [ 1 ] در پيدايش اصل وجود نفس نه طريقهء شيخ را قبول كرده است و نه