محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )
62
شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )
اصل رسالهء المشاعر پرداخته و مشكلات آن را شرح و توضيح داده است ، چون اين رساله ، مختصر و فشرده نوشته شده است ، از ساير مصنفات مصنف علامه - قدس سره - مطالب زيادى را جهت توضيح و شرح مطالب نقل كرده است . و براى تثبيت و تحليل و تحقيق مطالب و نشان دادن اطلاعات وسيعتر و كاملترى به نقل كلمات متأخران از حكما و عرفا پرداخته است و براى آن كه براى شخص متتبع كار را آسان كرده باشد ، در موارد زيادى با ذكر مورد ، به ساير مصنفات ملا صدرا و مسفورات ساير اعلام فن حكمت و معرفت ارجاع داده است . هنگام نوشتن اين تعليقات به كليهء تأليفات صدر المتألهين مراجعه و آنچه را كه لازم بود ، بيان و تحقيق نموده است و اين كار براى كسانى كه قصد تتبع در اطراف كتاب المشاعر داشته باشند ، جدا نافع خواهد بود . مطالب اين كتاب بيشتر مورد استفاده كسانى كه اطلاعات نسبتا كامل در فلسفهء قديم و حوصلهء تحقيق و تتبع در حكمت را دارند قرار خواهد گرفت ، مىتوان گفت كتابى به اين مهمى در مباحث وجود تاكنون نوشته نشده است . ناشران افكار صدر المتألهين شاگردان بلاواسطه و مع الواسطهء او بودهاند كه در حوزههاى اسلامى به تدريس اشتغال داشتهاند . بعد از مرگ ملا صدرا شهر اصفهان « دار العلم بزرگ اسلامى » مركز تدريس علوم عقلى بوده و ساليان متمادى فضلا و دانشمندان شيعه - عليهم الرحمة و الرضوان - به تدريس كتب « حكماى اسلامى » اشتغال داشتهاند . در اين اواخر دانشمندان از شهر اصفهان به تهران مسافرت كردند و كمكم تهران مركز نشر علوم عقلى و كتابهاى فلسفى اسلامى گرديد . گرمترين حوزههاى تدريس علوم فلسفى و شعب فنون عقلى در تهران تشكيل مىشده است . بعد از تأسيس حوزهء علميهء قم ، تدريس فلسفه كمكم در اين شهر رواج پيدا نمود و اساتيد از جاهاى ديگر به قم مسافرت كردند . در اين زمان حوزهء مهم فلسفهء اسلامى در قم تشكيل مىشود . شرح كامل كيفيت سير فلسفهء ملا صدرا بعد از وفات او « توسط دانشمندان » خواهد آمد . شهر مذهبى قم مركز دانشمندان