محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )
54
شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )
مشعر ششم : در بيان قاعدهء بسيط الحقيقه و اثبات مرجعيت حق نسبت به جميع اشيا است ، « فهو بوحدته كلّ الأمور لا يغادر صغيرة و لا كبيرة إلّا أحصاها و أحاط بها إلّا ما هو من باب الأعدام و النقائص . » مشعر هفتم : در بيان علم حق به ذات خود و اثبات آن كه از تعقل ذات خود ، همهء حقايق وجودى را تعقل مىنمايد مىباشد ، چون حق تعالى بسيط الذات و صرف الحقيقه است . [ 1 ] صدر المتألهين در مسألهء علم حق به طور تفصيل بحث كرده و اين مبحث را به طور كامل در كتب خود تحقيق كرده است . اگر انسان بين مباحث علم اسفار و كتب ساير حكما و عرفاى قبل از ملا صدرا در مقام مقايسه برآيد ، سعهء فكر و قدرت علمى صدر المتألهين در مباحث حكمى برايش آشكار خواهد شد . ملا صدرا در مسألهء علم بارى در اسفار و مبدأ و معاد و شواهد و تفسير قرآن و شرح اصول كافى و ساير كتب و رسايل خود سخن گفته است . او در اين مبحث و ساير مباحث ربوبى در بيان معارف ، متفرد است و به جرأت مىتوان گفت كه از زمان پيدايش فلسفه تاكنون كسى به اين محكمى و درستى مطلب ننوشته است .
--> ( 1 ) . ر . ك : همان ، ج 6 ، صص 165 - 174 . ( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 168 - 170 ، تعليقهء حكيم سبزوارى - قدس سرّه - ؛ شرح المنظومة ، قسمت فلسفه ، ص 38 .