الإثنينيّة » ؛ لأنّ الصفة و الموصوف كانا الشيئين المتغايرين في أصل الوجود ، و عندنا المتأصّل بالأصالة و الشيء بحقيقة الشيئيّة هو الواجب ، و الممكنات شؤونات و متأصّلات به .

--> ( 1 ) . معنى اين كلام اين نيست كه اشياء با حق به حسب وجود خارجى متحد باشند . احدى قائل به اين كلام نيست و محال است كه معلوليت از وجود معلول مرتفع شود ، بلكه معناى اين كلام آن است كه وجود حقيقت متباين نيست ، بلكه وجود مشكك به تشكيك خاصى است و همهء مراتب وجود از يك سنخند به اين معنى كه اگر جائز باشد علت از مقام خود تجافى نمايد ، عين معلول مىشود و اگر جائز باشد معلول از مرتبهء خود صعود نمايد ، عين علت مىشود و ليكن نه معلول از حد و مرتبهء خود خارج مىشود و نه علت از مقام خويش تجافى مىنمايد و آنچه كه از حق نازل مىشود ، فعل اوست . شيخ احسائى در جمع اين موارد از مطلب دور افتاده است .