محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )
40
شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )
بيانات كافى و شافى وجوه فساد قول او و اتباعش را بيان كردهايم . [ 1 ] 4 . شيخ به واسطه بررسى نكردن در حقايق وجودى و مطالعهء صرف در مفاهيم ذهنى و انكار سريان علم و قدرت و اراده و ساير شؤون ذاتى وجود در جميع اشيا ، عشق هيولى به صورت را انكار كرده است و در رسالهء عشق هم كه در صدد اثبات عشق در جميع ذرات وجود برآمده است ، اين مسأله را برهانى نكرده است ، بلكه تنها به اسم عشق اكتفا كرده است . [ 2 ] 5 . تبديل صور عناصر به صورت واحد « معتدل الكيفيه » را انكار نموده است . [ 3 ] صدر المتألهين اين مطلب را در مباحث جواهر و اعراض اسفار به طور مبسوط بيان كرده است . [ 4 ] 6 . شيخ و جميع فلاسفهء اسلام به واسطهء انكار تحول ذاتى و جوهرى ، به سرمديت افلاك و اصول عناصر و ازليت هيولاى عالم قائل گرديدهاند ، با آن كه جميع حركات ، به حركت ذاتى جواهر مستند و براهين قاطعه بر اثبات حركات جوهرى قائم مىباشند و حدوث زمانى عالم ، اجماعى ملّيّون و حكما و أنبيا عليهم السّلام است . ملا صدرا حركات جوهرى را با براهين متعدد اثبات كرده است . [ 5 ]