او را در سختى و مشقت انداخت . و أسهر التهجّد غرار نومه ؛ و شب‌زنده‌دارى ، اندك خواب او را گرفته . در مصباح گويد : سهر بىخوابى در شب است . و در صحاح گويد : سهر خواب‌ربودگى است . و هجد و تهجّد ؛ يعنى در شب خوابيد ، و نيز به‌معناى شب‌بيدارى است و آن از اضداد است . و غرار ، خواب اندك است . خداى تعالى مىفرمايد : كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ * وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ « 1 » ؛ و از شب اندكى را مىخوابند و سحرگاهان از درگاه خدا آمرزش و مغفرت مىطلبند . تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ * فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ « 2 » ؛ ( شب‌ها ) پهلو از بستر خواب حركت دهند و با بيم و اميد ( در نماز شب ) خداى خود را بخوانند و از آن‌چه روزى آنها كرديم به مسكينان انفاق كنند ، هيچ‌كس نمىداند كه پاداش نيكوكارىاش چه نعمت و لذت‌هاى بىنهايت كه روشنىبخش ( دل و ) ديده است در عالم غيب بر او ذخيره شده است . و اظمأ الرّجاء هواجر يومه ؛ اميد ( ثواب ) او را در وسط روزهاى بسيار گرم تشنه نگاه داشته . در صحاح گويد : أظمأ ؛ تشنه گرديد ، و هاجره ؛ وسط روز بسيار گرم است . و ظلف الزّهد شهواته ؛ بىرغبتى به دنيا شهوات او را بازداشته . در صحاح گويد : ظلف نفسه عن الشيء ؛ بازداشت نفس خود را از آن‌چيز » . و أرجف الذكر بلسانه ؛ زبانش به ذكر خدا جارى است . در جمهره گويد : رجف الشيء ؛ يعنى به شدت مضطرب و متحرك گرديد . و گويند : أرجف النّاس بكذا ؛ يعنى مردم در كارى خوض نموده مضطرب گرديدند .

--> ( 1 ) . ذاريات ( 51 ) آيهء 17 و 18 . ( 2 ) . سجده ( 32 ) آيهء 16 و 17 .