گرديد پس گويى وى را براى انجام دادن اين هدف از دريا گرفته‌اند . و مانند اين جمله : لدوا للموت و ابنوا للخراب ؛ فرزند بياوريد براى مردن و بسازيد براى ويرانى . و لقد كاشفتك العظات ؛ دنيا پندهاى زيادى را براى تو آشكار نموده است . خداى تعالى مىفرمايد : وَ لَقَدْ أَهْلَكْنا أَشْياعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ ؛ « 1 » و ما بسيار از پيشينيان امثال شما كافران را هلاك كرديم آيا كسى از آن پند و عبرت گيرد ؟ بحث ادبى « حد » آورده : « عظات ؛ پندها » ، منصوب است به نزع خافض ؛ يعنى كاشفتك بالعظات ، و روايت شده « عظات » - به رفع - بنابر فاعليت ، و نيز روايت شده « كاشفتك العظاء » « 2 » - با همزه . مؤلف : بلكه صحيح نصب عظات است بر مفعوليت ؛ زيرا در فقرهء بعد آمده : و آذنتك ؛ يعنى دنيا به تو اعلام نموده است و اين‌جا نيز معنى چنين مىشود كه دنيا به زبان حال و مواعظ عملى خود ، كه برتر از زبانى است ، او را پند داده است ؛ چرا كه در گفتار زبانى دروغ راه داشته ؛ ولى در مواعظ عملى چنين نيست . در صحاح آمده : كاشفه بالعداوة ؛ يعنى با او آشكارا دشمنى كرد . و آذنتك على سواء ؛ و تو را به عدل و برابرى آگاه ساخته است . اصل در اين تعبير گفتار خداى تعالى است : فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ آذَنْتُكُمْ عَلى سَواءٍ . . . « 3 » ؛ و چنانچه كافران از حق روگردانيدند به آنان بگو من شما را آگاه كردم . در صحاح گويد : آذنته ؛ يعنى به گوش او رساندم . و آذنتك بالشيء ؛ يعنى آن چيز را به تو اعلام نمودم . و سواء به‌معناى ( عدل ) است . خداى تعالى فرموده : . . . فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ

--> ( 1 ) . قمر ( 54 ) آيهء 51 . ( 2 ) . شرح ابن ابى الحديد ، ج 11 ، ص 240 . ( 3 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 109 .