و عيونا من جوارحكم ؛ و جاسوسانى از اعضاى بدنتان بر شما مراقب . براى لفظ ( عين ) معانى متعددى گفته شده كه از جمله ( جاسوس ) است . و در اينجا همين معنى مقصود است . الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ « 1 » ؛ امروز است كه بر دهان آن كافران مهر خموشى نهيم و دست‌هايشان با ما سخن گويد و پاهايشان به آن‌چه كرده‌اند گواهى دهد . حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ * وَ قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا قالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَ هُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ * وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَ لا أَبْصارُكُمْ وَ لا جُلُودُكُمْ وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لا يَعْلَمُ كَثِيراً مِمَّا تَعْمَلُونَ * وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْداكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ ؛ تا چون همه بر دوزخ رسند آن هنگام گوش و چشم‌ها و پوست بدن‌ها بر جرم و گناه آنها گواهى مىدهند ، و آنها به اعضاى بدن گويند : چگونه به اعمال ما شهادت داديد ؟ آن اعضا جواب گويند : خدايى كه همهء موجودات را به نطق آورد ما را نيز گويا گردانيد . و او شما را نخستين‌بار بيافريد و باز به سوى او برمىگرديد . و شما كه اعمال زشت خود را پنهان مىداشتيد براى اين نبود كه گوش و چشم‌هاى شما و پوست بدن‌هاتان امروز شهادت ندهند ، و لكن گناه را پنهان مىكرديد به گمانتان كه اكثر اعمال زشتى كه پنهان مىكنيد از خدا هم پنهان است و بر آن آگاه نيست . ولى همان گمان باطل شما دربارهء خدا موجب هلاكت شما گرديد و امروز همه از زيان‌كاران شديد . و حفّاظ صدق يحفظون أعمالكم ؛ و حافظان صدقى بر شما گماشته كه اعمالتان را ثبت مىكنند . وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ * كِراماً كاتِبِينَ * يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ « 2 » ؛ البته نگهبان‌ها بر مراقبت احوال و اعمال شما مأمورند كه آنها نويسندگان اعمال

--> ( 1 ) . يس ( 35 ) آيهء 65 . ( 2 ) . انفطار ( 82 ) آيات 10 - 12 .