خواجه نصير الدين الطوسي
مقدمهء مصحح 49
تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )
1048 بنظم آورده است و بيت زير را بهر تاريخش از در گفتار * چهره بنمود گوهر شهوار مادهء تاريخ فراغ از آن ذكر كرده است كه نگارنده نتوانست اين تاريخ را از بيت مذكور بيرون آرد . در اين كتاب دو تاريخ ديگر نيز هست كه پيداست كه شروع بنظم آن در اواخر سلطنت شاه عباس بوده است يكى ماده تاريخى است كه از اين مصرع « از گل نو جهان گلستان شد » بدست مىآيد و برابر با سال 1038 است . و ديگر تاريخى كه از مصرع « سر انگشت را بخاتم كن » حاصل مىشد و به حساب جمل مطابق 1042 است ( سر انگشت الف است كه به حساب جمل يك مىباشد و آن را بر « خاتم » كه 1041 است چون افزايند 1042 گردد ) اين نسخه در كتابخانهء ملى ملك بشمارهء 5266 مضبوط است . چگونگى طبع كتاب چنان كه در پيش اشاره شد نسخ « تنسوخنامه ايلخانى » فراوان و در اغلب كتابخانهها يك نسخه و دو نسخه از آن يافت مىشود و ليكن نسخهها غالبا با يكديگر يكسان نيست و در عبارات و زياده و نقصان جملات و كلمات مختلف و متفاوت است ازاينروى نگارنده پس از مطالعهء بسيار پنج نسخه را كه در پيش معرفى نمود و از ميان نسخهها بهم نزديكتر بود براى مقابله انتخاب كرد . و بواسطهء همين اختلاف و زياده و نقصانها نتوانست هيچيك از نسخ مذكور را اساس قرار دهد و بعنوان نسخهء اصل معين نمايد و ليكن چون نسخهء ( ع ) قديمى تر از همهء نسخهها بود و معتبرتر مىنمود آن را مقدم بر ديگر نسخ داشت و رونويسى از آن تهيه كرد و با نسخ ديگر مقابله نمود . و از جهت اختلاف بارزى كه بين همين نسخههاى پنجگانه نيز موجود بود متن چاپشدهء حاضر بدشوارى صورت پذيرفت و گاهگاه براى جمع بين عبارات متفاوت نسخهها كه معنى محصلى داشته باشد به تلفيق عبارات و كلمات